İşitme Engelli Yazarlarımızdan İslamhan Bayhan:

“İşitme Engelli Milli Futbol Takımımız Dünya Şampiyonu oldu ama kimsenin ruhu bile duymadı. İşitme engelliler de olmayanlar kadar ilgi ve sevgiyi hak ediyor”

 

* Bize kısaca kendinizi tanıtır mısınız? Hangi okullarda okudunuz nerede çalıştınız?

İslamhan Bayhan: 1976 yılında Babamın öğretmenlik yaptığı  Hakkari ili Yüksekova ilçesine bağlı dağ başı bir köyde dünyaya geldim. Ardından babamın tayini Diyarbakır’a çıkınca doğduğum yerde sadece 40 gün kalmışım. Çocukluğum Diyarbakır, Sakarya ve Elazığ’da geçti. İlkokulu Diyarbakır’da başladım Sakarya’nın Akyazı ilçesine bağlı Altındere Kasabası Cumhuriyet İlkokulu’nda okudum. İlkokul 4. Sınıfta babamın isteği ile sınıfta bırakıldım. Bu da bana daha çok çalışmak için ders oldu. İlkokulu Elazığ’ın Kovancılar İlçesinde Kovancılar İlkokulunda tamamladım. Orta Okulu yine aynı yerde okudum. Ortaokulu Diyarbakır Merkez Fatih Lisesi’nde tamamladım. Liseyi yine Diyarbakır’da Birlik Lisesi’nde okudum. İlk girdiğim üniversite sınavında Kamu Yönetimi bölümü kazandım. İşitme sorunlarım nedeniyle bu bölümün zor olabileceğini düşünerek kayıt yapmadım. Daha sonra Anadolu Üniversitesi Engelliler Entegre Yüksekokulu Bilgisayar Operatörlüğü Bölümü’nü kazandım ve 2000 yılında mezun oldum. Daha ilkokulda okurken işitme problemlerim baş gösterdi. Ani başlayan işitme kayıplarım iltihapların oluşmasına neden oldu. İnşaat ve Tarım işlerinde çalıştım. 2000 yılından 2010 yılına kadar pek çok sınava girerek kazandım. Ancak sözlü sınavlarda işitme engelliliğimin başarısız olmama neden oldu. 2010 yılında Milli Eğitim Bakanlığının yapmış olduğu memurluk sınavına girerek kazandım. Halen Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı memur olarak görev yapmaktayım. Yeniyurt ve Özgür Haber Gazetesinde makalelerim yayınlandı.

* İşitme engelinizin derecesi ve oranı nedir? Bu engelli olma hali hayatınızı nasıl değiştiriyor?

İSLAMHAN BAYHAN: Yüzde 60 oranında işitme engelliyim. Sadece işitme değil aynı zamanda da Görme engelliliğim vardır. Kitap okumakta güçlülük çekmekteyim. Kitapları mercek ile okumaktayım. Bu mercek de piyasada pek bulunmaz. Bu merceği de kaybetmek bana hayatımda zor anlara neden oluyor. İşitmede pek sorun yaşamıyorum. Çünkü görerek kendimi daha da geliştiriyorum. Benim eğitimimde, babamın öğretmen olması nedeniyle, katkısı da hayli büyük.

* İşitme engellilerin genel sorunları ve çözüm yolları neler?

İSLAMHAN BAYHAN: İşitme engellilerin genel sorunların başında eğitim gelir. İşitme engelliler ya okula gönderilmiyor ya da okul bulamıyorlar ya da uzak yerlere okumaya gitmek durumunda kalıyordu. Oysa son yılarda hükümetimizin yapmış olduğu önemli reformlara baktığımızda bu sorunlar kısmen de olsa giderilmiş. İşitme engelliler istediği okula gidebiliyor, kaynaştırılmış eğitimlere, özel sınıflara alınabiliyor. Yıllar önce işitme engelliler Orta Öğretime geçiş sınavlarına (OKS) girememekteydi. Şimdi işitme engelliler sınavsız üniversiteye gidebilmektedir. Diğer sorunların başında ise istihdamdır. Okumuş pek çok işitme engelli niteliklerine göre iş bulamamaktadır. Çalışan işitme engelliler de ağır vasıtalı işlerde çalışmaya zorlanmaktadır. Son yıllarda gerek kamuda gerekse özel sektörde bir gelişme yaşanmıştır. İşitme engellilerin istihdamında büyük ilerleme sağlanmıştır. İşitme engelliler sorunlarını çözmek konusunda gittikleri kamu kurum ve kuruluşlarda yaşadıkları problemler vardı. Bazı kanunlarda yapılan değişikliklerle işitme engelliler gittikleri yerlerde işaret dili tercümanı tarafında yardımcı olmaktadır. Bazı kamu kurum ve kuruluşlar müşteri hizmetlerini telefonda yürütmektedir. İşitme engelliler büyük sıkıntı yaşamaktaydı. Şimdilik ise ya kısa mesaj servisleri ya da görüntülü telefonlar ile işaret dili tercümanları tarafından problemlere çözüm sunulmaktadır.

* İşitme engellilerin eğitim konusunda sorunlarının çözüm yolları neler?

İSLAMHAN BAYHAN: İşitme engellilerin eğitim sorunların başında algı problemlerini ortada kaldıracak 3.E uygulamasıdır. Erken teşhis, erken tedavi ve erken eğitim olarak İşitme engellilerin E-Sistemi demekteyiz. Gelişmiş ülkelerde bu sistem rayına oturduğunda eğitimde sorunlar pek yaşanmaz. Ayrıca hükümetimizin başlatmış olduğu kaynaştırma eğitim dudak okuma ve okumaya heveslendirme gibi durumları var. Bu durumda işitme engellilerin eğitim sorunlarına katkı sunacağını düşünüyorum.

*  İşitme engellilerin İstihdamı konusunda ne gibi sorunlar var ve çözüm yolları neler?

İSLAMHAN BAYHAN: İstihdam sorunu işitme engellilerin temel sorunlarındadır. İşitme engelliler bunu şunu yapamaz mantığını ortadan kaldırmadıkça bu sorun da devam eder. İşitme engellilere bir fırsat verilmesi halinde bu sorunlar giderilir. İşitme engelliler ağır ve çalışma şartları zor olan işlerde çalıştırılmaktadır.

* İşitme engelliler arasında evlenme kadar çok boşanmalar da oluyor, bunun nedeni nedir?  İşitme engelli ailelerde daha çok sorun olur önyargısı mı var sizce toplumumuzda?

İSLAMHAN BAYHAN: İşitme engelli çiftler arasında yaşanan problemler diğer kesimler için de geçerli. Ben çiftin ikisinin de işitme engelli olmasından büyük sorun olabildiğini düşünüyorum. Örneğin çiftlerden birinin işitme engelli olmaması daha sağlıklı bir aile planlaması olur. Hem çiftler arasında iletişim zamanla gelişir hem de problemler yaşanmaz. Benim eşim duyan biri ben uyurken bebeğin ağlamasını o duyabilmekte ve hemen müdahale etmekte. Oysa iki çiftin de işitme engelli olması halinde sabaha kadar bebeğin ağlamasına sebep olabilir ve bebeklerin de sağlıksız büyümesine sebep olurlar. Diğer yanda ekonomik sıkıntılar ve kıskançlık duyguları işitme engellilerin aile hayatını erken koparabilmektedir.

* İşitme engellilerin sosyalleşmesi için son zamanlarda çok dernek, spor kulübü falan var, bunların işitme engellilere katkısı ne kadar oluyor?

İSLAMHAN BAYHAN: Evet son 10 yılda işitme engelliler son derece modaya uyum sağlama gibi bir duruma geldi.  Pek çok ilde dernek ve spor kulüplerimiz var. İşitme engelliler de spor yapabilmekte ve ülkemizi en iyi şekilde temsil etmektedir. En son geçen yıl Futbolda Dünya şampiyonluğu kazanmış bir camiayız. Toplum bizim başarılarımızı görmemektedir. Bazı ulusal televizyonlarda bakıyorsunuz yarışmacı işitme engelli olabiliyor. Dizi ve filmlerde oynayabiliyor. Son olarak Bir GSM operatörünün reklamında bir işitme engelli arkadaşımız yer aldı.

* İşitme engelliler arasında genelde okuyan yok çok az yazan var sizde bunlardan birisiniz? Bu konuda neler diyeceksiniz?

İSLAMHAN BAYHAN: Ben de sizi ilk yazarımız olarak gördüm. Yıllardır gazetelerde yazıyorum. Tabi ki sizi örnek alarak yazıyorum. Genelde ilimizde işitme engellilerin karşılaştığı sorunlara yer vermeye özen gösteriyorum. Hedefim ulusal bir gazetede makale yazmak.

*  Eskiden işitme engelliler Üniversite okuyamaz ön yargısı vardı. Bugün Üniversite okuyan işitme engelli daha çok. Bunun sebepleri nelerdir?

İSLAMHAN BAYHAN: Halen ciddi bir eğitim sıkıntısı var. Bilinç uyanmış değil. Bu konuda paneller, seminer gibi etkinlikler yapmak bilgilendirmek gerekiyor.

* İşitme engelliler konusunda başka neler anlatacaksınız?

İSLAMHAN BAYHAN: İşitme engelliler daha çok işaret dili kullanıyor. İşaret dili ise son yıllarda gelişmeye başladı. Zamanla bu tür sorunların giderileceğini düşünüyorum. Ben okudum ama okumak isteyen işitme engelli kardeşlerimiz okul sıkıntısı yaşıyor. Bir kampanya yapıp onlar da okusun okul yapalım diyoruz. Okul yapmak zor ama biz işitme engelliler bu konuda karar verdik, çaba göstereceğiz. Okul yapana kadar da mücadelemizi sürdüreceğiz.