Hey Onbeşli Onbeşli Ağit Değilmiş

Yıllardır üzerinde defalarca tartışma yaşanan, “ağıttır” diyerek oyun havası şeklinde söyleyenleri kınadığımız, oynayanlara bir sürü laf saydırdığımız Hey Onbeşli Onbeşli türküsü ağıt mı değil mi, türkünün sözlerine bakarak siz karar verin. Üstelik melodisi de bugünkine çok benzemeyen bu türkünün en eski kaydını (1927) Sivas’ta plak koleksiyoneri Rıfat Kaya’dan aldık ve dinledik. Sivaslı Feryadî Hafız Hakkı Bey’in seslendirdiği taş plaktan dinlediğimize göre bu türkü hiç de ağıta benzemiyor. Sözlerine bakın ve kararı siz verin:

 

Bugünkü varyantları arasında en yaygın olanı:

Hey onbeşli onbeşli

Tokat yolları taşlı

Onbeşliler gidiyor

Kızların gözü yaşlı

 

Aslan yarim kız senin adın Hediye

Ben dolandım sen de dolan gel gediğe (beriye)

Fistan aldım endazesi onyediye

 

Gidiyom gidemiyom

Az doldur içemiyom (Sevdim terk edemiyom) TRT

Sevdiğim pek gönüllü

Koyup da gidemiyom

 

Aslan yarim kız senin adın Hediye

Ben dolandım sen de dolan gel gediğe (beriye)

Fistan aldım endazesi onyediye

 

Giderim ilinizden (elinizden)

Kurtulam dilinizden

Yeşil baş ördek olsam

Su içmem gölünüzden

 

Aslan yarim kız senin adın Hediye

Ben dolandım sen de dolan gel gediğe (beriye)

Fistan aldım endazesi onyediye

 

Tokat yolu kaldırım

Düştüm beni kaldırın

Hediye'min uğruna

Vurun beni öldürün

 

Aslan yarim kız senin adın Hediye

Ben dolandım sen de dolan gel gediğe (beriye)

Fistan aldım endazesi on yediye

 

·         *    *          *

 

Feyadi Hafız İsmail Hakkı Bey'in 1927 kayıtlarında ise bu türkü şöyledir:

 

Damdam attım kendimi

Bulamadım rengimi

Hovardalık pek kolay

Öğrenmeli fendini

 

Aslında güzelim gız senin ismin Hediye

Fındık, fıstık aldım güzel, yemiye

Manto aldım güzel sana gey diye

 

Hey onbeşli onbeşli

Bağdat yolları taşlı

Onbeşliler giderse

Kızların gözü yaşlı

Aslında güzelim gız senin ismin Hediye

Ah efendim, saat geldi yediye

Fındık, fıstık aldım gülüm yemiye

 

Irmağı geçti gelin

Geydiğin açtı gelin

Eğil bir yol öpeyim

Yüreğim geçti gelin

Aslında güzelim gız senin ismin Hediye

Ben dolaştım sen de dolaş gediğe

Manto aldım güzel güzel geymeye

Fındık fıstık aldım gülüm yemeye

 

Penceresi beş camdan

Konyak içtim fincandan

Al martini, vur beni

Ben de bıktım bu candan

Aslında güzelim gız senin ismin Hediye

Ah efendim, saat geldi yediye

Fındık, fıstık aldım gülüm yemiye

 

 

Müzik dünyamızın dev eserlerinden olan Hey Onbeşli Onbeşli türküsü elimizdeki verilerin ışığında bir Tokat türküsüdür. Bu türkü ağıt olarak da oyun havası olarak da söylenebilmiştir. Halkın çoğunluğu bu türküyü oyun havası olarak dinlemiş ve sevmiştir. Feryadi Hafız Hakkı Bey varyantı ile günümüzde TRT repertuvarında söylenen varyant arasında söz olarak da müzik olarak da büyük değişiklikler görülmüştür. Demek ki anonim bir görünüme ulaşan türkünün son hali halkımız tarafından en az 100 yıllık bir sürecin ardından şekil bulmuş, müşterek kültür halini almıştır. Anonim eserler halkın ortak emeğinin bir ürünü oldukları için daha çok kabul gören eserlerdir. Dolayısıyla bu türkü de oyun havası olarak halkımız tarafından benimsenmiş ve yayılmıştır.