Maden ocağı faciaları

Maden ocağı faciaları

13 mayıs 2014 tarihinde Manisa’nın Soma ilçesinde Soma Holding’e ait Eynez kömür ocağında u3 trafosu etrafında topuk bırakılan kömürün kontrolsüz şekilde kendiliğinden yanması sonucu oluşan co’nun hava girişine ulaşması, temiz hava ile temas eden kendiliğinden yanan kömürün tam yanmaya dönüşmesi bu yangının ahşap bantı, ahşap tahkimatı ve kabloları tutuşturması, su ile soğutma çalışmaları sırasında açığa çıkan zehirleyici ve boğucu gazlar ve ocaktaki yangını söndürmek için dışarıdan küllü su basılması neticesinde ölen 301 madencinin çoğu, ocağa dolunca ısınan suyla haşlanmıştır. Bu faciada 5’i maden mühendisi olmak üzere toplam 301 maden emekçisi yaşamını yitirmiştir.

SOMA MADEN OCAĞININ DURUMU VE YAPILAN HATALAR

1-      Üstte bulunan galerinin 110 m altında kömür içerisinde girilerek üretim yapma izni verildiğinden, aradaki kömür durmakta ve boşta kalmaktadır. Şirket elemanları altı boşalttıkça, aradaki kömür her zaman yanar.

2-      Sürekli kömür kızışması, aksidasyonu nedeniyle her an yangın riski vardır. Yangın vukuna geldiğinde söndürülmesi, hasarların ve can kaybının önlenmesi ise ne kadar zor ve sıkıntılı olduğu aşikardır.

3-      Havalandırma ve personel giriş galerisinin bir kısmı kömür içinde açılmış bulunmaktadır. Bu durum çok yanlıştır. Anayolların komple betonlanarak kömürden, izole edilmesi, dışarıyla bağlantılı ilave yollar açılması zorunludur.

4-      Üretim yapılan yerin değiştirilmesi, bir bölümü kömür içinde geçen ana galerinin kömürle temasının kesilmesi için betonlanması, havalandırma ve personel girişinin de yeni bir yol açılarak, üretim olan galeriden değil, başka bir galeriden yapılması zorunlu olduğu halde yapılmamıştır.

5-      Bu maden ocağında üretimin çok kolay olmadığı ve sıkıntılar olduğu dikkate alınmamıştır.

6-      TKİ hizmet sözleşmelerinde, taşeronluk kabul edilmediği halde, şirket üretimde taşeron çalıştırmış ve dayı başılar, hiçbir eğitim görmemiş deneyimsiz personeli şirkete aldırıyorlar.

Yukarıda belirtilen nedenlerle, maden ocağında iş güvenliği sağlanmamıştır.

SOMA MADENCİLİK İŞLETMELERİ’NİN ESKİ YÖNETİCİSİNİN BEYANLARI

Soma Kömür İşletmeleri’nin, Soma Holding Şirketi’nden önceki işletmecisi Park Holding dönemi işletme müdürü olan Dr. Selim Şenkal’ın çok önemli beyanları vardır. Dr. Selim Şenkal 32 yıldır maden mühendisidir.  Şu anda Hattat Amasra Maden İşletmesi Genel Müdür yardımcılığı görevine devam etmektedir. Eski yıllarda Soma’da görev yaparken çok sıkıntılar yaşamış, defalarca yangın olayı ile karşılaşmış ve yangınları söndürüp, çalışan işçileri kurtarıp faciayı önlemişlerdir. 2007 yılı başında yangın riskine ilişkin TKİ’yi uyarmışlar ancak ‘sıkıntı olmaz’ cevabı almışlardır. Maden ocağının durumu ve yapılan hatalı alt yapı için, yukarda detayları belirtilen hususların düzeltilmesini önermişlerdir. Yangın’ın hala devam ettiğini, emniyetsiz bir ortam oluştuğunu, bu şartlar altında burada çalışmayacaklarını TKİ’ye bildirmişlerdir. Kabul edilmeyince, ‘ iş güvenliğini sağlayamayız’ diyerek 2009 yılında madeni terk etmişlerdir.

Madenin işletilmesinin devralan şirketi de uyarma suretiyle ‘’Dikkat edin, burada çok kolay bir üretim söz konusu değil, sıkıntılar var’’ demişler, alt yapıyı ve olması gerekenleri anlatmışlardır. Üretim panosunun alt tarafında metan gazı çıkışları olduğunu kendilerine iletmişlerdir. 2011 yılında metan gazı seviyesi iki katına çıktığından maden ocağı kapatılmıştır. 13 Mayıs 2014 tarihinde Soma’da sonuçları itibari ile ülkemizin en büyük faciası yaşanmıştır. Bu facianın yaşanacağı bilinmeyen bir şey değildi. TMMMOB Maden Mühendisleri Odası’nın 2010 yılında hazırladığı bir raporda, bu konuda yetkililer uyarılmış ve üst düzey önlemlerin alınması gerektiği vurgulanmıştır.

KORKUNÇ FACİADAKİ İHMALLER ZİNCİRİ

Uzmanların tespitlerine göre ölüme davetiye çıkaran ihmaller

1-      Maden ocağında ‘yaşam odaları’ olması gerekiyordu. Ne yazık ki bu odalar yoktu.

2-      Maden ocağının merkezine doğru inen tünelin hemen paralelinde gidiş, gelişler için ‘ACİL ÇIKIŞ KORİDORLARI’ nın olması gerekiyordu. Bu koridorlar yetersizdi.

3-      Taşıma bandında ahşap malzeme kullanıldığından, bant yanmıştır.

4-      Tahkimatın üst kısmında ahşap malzeme kullanıldığından, tahkimat yanmıştır.

5-      Gaz izleme sensörleri, olayın başlangıcını haber vermiş. Ancak bu durum şirket yetkilileri tarafından dikkate alınmamıştır.

6-      Sensörlerden gelen bilgiler, ocakta meydana gelen kazanın olacağının önceden bildirmesine rağmen, çalışmaların durdurulmaması çok önemli bir ihtimali göstermektedir.

7-      Havalandırma şekli ve yöntemi, yangın tehlikesi olan bir yer altı ocağı için uygun değildir. Yangın çıkması durumunda mevcut co maskelerinin kullanım süreleri düşünüldüğünde, temiz havaya çıkış yapılabilecek bir mesafe söz konusu değildir. Bu durum ölümlerin yüksek olmasının nedenlerinden birisidir.

8-      İşçi sağlığı ve iş güvenliği konusunda, çalışan işçilere eğitim ve kurs verilmemiştir.

9-      Ocağa küllü su pompalanınca ateşi geçen suyun sıcaklığı arttı. Ateşten daha tehlikeli hale gelen kaynar su, 301 işçinin çoğunu haşlamış, hayatını kaybetmelerine sebep olmuştur.

10-  Maliyeti yükselttiği için İLO sözleşmesi imzalanmamıştır.

11-  İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği yürürlükte olduğu halde, uygulanmıyor.

ERMENEK MADEN OCAĞI FACİASI

28 Ekim 2014 tarihinde Karaman’ın Ermenek ilçesinde Şekerler Maden Ocağına, su, çamur ve balçık doldu. 8 işçi kurtuldu, 18 işçi mahsur kaldı. 39 gün bütün imkanlar kullanılarak imkanlar kullanılarak, pompalarla ve vidanjörlerle sular boşaltılmaya çalışıldı ve hayatını kaybeden 18 işçinin tamamı ocaktan çıkarılabildi.

Bu ocağın yakınındaki maden ocağı uzun zamandır kapalıydı ve içine su dolmuştu. Şekerler maden ocağında devamlı kazı yapıldığı için, komşu maden ocağı ile arasında 6 m. lik bir toprak tabakası kalmıştı. Yakınındaki ocakta biriken sular ve yer altı solarının basıncı ile topraklar kaydı ve maden ocağı sular doldu. Komşu ocakla aralarında en az 50-100 m toprak tabakası olması gerekiyordu.

ERMENEK FACİASINDAKİ İHMALLER

1-      Drenaj sondajları yapılmadığından, ocağa su dolacağı önceden tespit edilmemiş ve gerekli önlemler alınmamıştır.

2-      Maden devam etmektedir. Komu işletmeciliği ve kamusal denetim egemen olmalıdır. Kamuya ait birçok işyeri özelleştirilmiştir.

MADENCİLER YERLİ ‘ÇİP’ LE İZLENECEK

Türk mühendisler tarafından geliştirilen ve madencilerin kasklarına takılacak Uzun Mehmet adı verilen mobil cihaz sayesinde ocaklar BBG evi gibi gözetlenecek. Son teknoloji ürünü dijital iletişim sistemleri ile maden ocaklarındaki gaz, su ve ısı seviyeleri ile her bir madencinin nabız atışı, Ankara’da ilgili bakanlıklar ve AFAD’da kurulacak bir merkez anlık olarak izlenebilinecek.

Hacettepe Teknokent’te AR-GE çalışmalarına başlanılan ‘’Uzun Mehmet Projesi’’(UM) sayesinde madencilerin yeraltında attıkları her adım bu Çip’ler sayesinde takip edilecek.

‘’BBG EVİ’’ Biri Bizi Gözetliyor. Galerilerin dört bir yanı gece görüş ve termal özellikler bulunan kameralarla donatılarak, kriz durumlarında madencilerin üzerinde taşıyacakları mobil cihazlarla sesli ve görüntülü haberleşme sağlanacak.

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİKONUSUNDAKİ HASSASİYETİM

Birkaç yıldan beri, belli zamanlarda işverenleri, halkımızı bilgilendirmek, sektörüne göre toplum bilinci oluşturmak ve meslektaşlarımıza teknolojik gelişmelerden, gelişen değişen yasal ve yapısal uygulama koşullarından haberdar etmek adına, köşemde yazmaktayım. Gelişen ve giderek çeşitliliğini artıran çalışma alanları açısından önemini ve sorumluluk taşıma bilincini artıran bir konu olan ‘’İş Sağlığı ve Güvenliği’’ konusuna çok önem vermekteyim ve hassasiyet göstermekteyim.

Bu tür ölümlü iş kazalarının yaşanmaması için ilgili tüm kurum, kuruluşlar ile kamuoyunu, yukarıda aktardığım bilgiler ışığında duyarlı olmaya davet ediyorum.

Konunun önemine binden, çağrı niteliğinde yazmış olduğum şiirimi aşağıda takdim ediyorum ve kazasız günler diliyorum.

MADENCİLERİNİZ ÖLMESİN!

Otomatik Gaz Ölçüm Cihazı,

Havalandırma Kanalları,

Acil Çıkış Koridorları,

Kömür ocağında olmalıdır.

 

Yoğun Metan Gazları,

Ocağa yayılınca;

Alarm veren sensörler,

Derhal çalışmalıdır.

 

İş Güvenliği Yasası,

Kesin olarak uygulanmalı;

Çalışanların ölmesini,

Mutlaka önlemeliyiz.

 

İşverenler, işyerlerinde,

Almalı her türlü önlemi,

Üreten, çalışan işçileri,

İş kazasından korumalıdır.

 

İşçilere eğitim verelim;

Kurslara tabi tutalım!

İşyerlerine mutlaka,

Sıkı denetleme yaptıralım!

 

                   23.12.2014 TOKAT

 

Hamdi ERTÜRK