ZİYA SAMEDİ'Yİ ANMA TOPLANTISI

 

Osman BAŞ

 

            05.12.2014 Cuma günü Türksoy’da (Uluslararası Türk Kültür Teşkilatı) doğumunun 100.yılında XX. Yüzyıl Uygur ve Kazak Edebiyatının klasiği ünlü oyun yazarı, Ziya Samedi’yi anma toplantısına katılıyorum.

            Yurt içi ve yurt dışından gelen konukların kısa sunumlarını dinlerken, Kazakistan vatandaşı ve Uygur asıllı Ziya Samedi’yi tanımaya çalışıyorum.

            Uygur Türklerinden yazar ve şaire ait anma toplantısına ilk defa iştirak ediyorum.

            Ziya Samedi’nin oğlu Rıza Samedi, kızı Bilkız Samedi ve gazeteci yazar Erkin Alptekin ile tanışıyor, sohbet ediyorum.

             Eve geldiğimde programda dağıtılan CD’yi izlerken, Ziya Samedi’yi tanımak ve hayatını öğrenmekte geç kaldığım sonucuna varıyorum.

            Anma toplantısında Ziya Samedi’nin 2014 yılında Bengü yayınlarından çıkan İperhan kitabıyla da tanışıyorum. Uygur edebiyatına ait yeterli bilgim olmadığını itiraf etmeliyim. Ülkemizde bu konuda yeterli sayıda kitap ya da akademik çalışma var mı araştırmaya karar veriyor, kitabı okumaya başlıyorum.

            Kitabın arka kapağındaki notu yazıma aynen alıyorum.

 

            İperhan, Çin sarayına cariye olarak götürülen bir Uygur kızı. Hakkında pek çok hikâye roman ve piyes yazılmış, filimler çekilmiş bu destansı hikâye meşhur Uygur yazarı Ziya Samedi’nin kaleminden yeniden sahne için yazıldı.

            Türkiye’de pek az bilinen bu hadiseleri. Ömer Bilgen’in çevirisi ile edebiyat ve sanat çevrelerinin dikkatine sunuyoruz.

            Halkın için, vatanın için canını feda ettin İpar,

            Esarette kalarak, işkenceler ve zulüm gördün İpar.

 

            Bengü yayınlarından uygur edebiaytına ait iki eserden biri İperhan.

            Kitabın sunum yazısı Koca Çınar başlığıyla Ahmetcan Aşiri’ye (Uygur yazarı - Kazakistan) aittir. Yapılan sunumdan kısa bir bölümü okuyucularımla paylaşıyorum.

            “Orhun Sekenga, Tulga nehirleri vadisinde, Ötüken, Altındağ, Hangay ve Tanrı Dağları eteklerinde dokuz Uygur ve dokuz Oğuz boyları birleştirilip bağımsız Uygur Hanlığını tuğunu dikerek, Uygur Türk yazıtlarını taşlara nakışlayarak bizlere miras bırakan meşhur kağanlar, Tümet, Görbala, Karakağan, Gültekin, İdikut, Pantekin, Buvurcuk ile Arttekin idi. Bu kağanlar Büyük Türk birliğini kurarak tarihimizin sayfalarında silinmeyecek izler bıraktılar. Bunlarla beraber Kaşkarlı Mahmut ve Yusuf Has Hacip, Sadece Türk dünyasına değil tüm insanlığın kültür dünyasına eşi benzeri olmayan eser bırakan isimlerdi. Bu sene 100. Doğum yılı münasebetiyle Türk dünyasında ve Kazakistan’da saygı ve sevgi ile anılan halk yazarı Ziya Samedi’de yüksek değerlerin devamı gibidir.

            Unutulmaz büyük şahsiyet, bir kalp insanı usta yazar Ziya Samedi ne kadar Kazak halkı için önemli ise, o kadar da Uygur halkının sanat dünyasında silinmez izler bıraktı. O sadece milli edebiyatımızın çevresinde kalmadı. Bütün insanlığa mal oldu. Onun yazdıkları herkese hitap eden çok yönlü zengin bir yapıya sahiptirler.

            Ziya Samedi ruhu bir, dili bir, soyu bir, dini bir olan tüm Türk milletleriyle bütünleşti. Herkese kucak açtı. Her bir Türk Milletin kaderiyle ilgilendi. Her ne kadar Uygur olarak dünyaya geldi ise de Kazak olarak yaşadı ve Türk gibi bu diyarlardan göç etti. Türk Dünyasının Koca Çınarı gibi zirvelerde dolaştı. Kazakistan devleti yazarımız Ziya Samedi’nin 100. Doğum yıldönümü kutlamalarına son derece önem verdi. Astana’dan başlayan ve ta Carkent ilçesine kadar yapılan kutlamalara bizzat katıldım. Bu yapılanları sadece Uygur halkına olan bir hürmet ve sevginin nişanesi olarak değil Kazakistan halkının birlik, beraberlik ve huzuruna yapılan bir katkı olarak telakki ediyorum.”

            Türksoy genel sekreteri Dusen Kaseinov başta olmak üzere Türk dünyasının dört bir yanında yaptıkları hizmetlerinden dolayı bütün Türksoy çalışanlarına ve Avrasya Yazarlar Birliği Başkanı Yakup Ömeroğlu’na teşekkürler.

 

                                                                                                                      19.12.2014 /Ankara