METAL-DEMİR

Dünyada en çok bulunan elementlerden biridir metal. Yaşamımızın bir parçası olan metal, hayatımızın her alanında  bize hizmet eder. Metale sahip olanlar dünya da söz sahibi olan insanlardır.

            Demir dünyada oksijen, silisyum ve alüminyumdan sonra en bol bulunan elementtir. Yer kabuğunun % 4,2 nispetinde bulunur. Sembolü (fe) atom numarası  26  ile temsil edilir. Demirin bulunmasıyla uygarlığın  temel  geçilmez  bir parçası  olmuştur. Taş devrinin bitmesiyle   demir devrine başlamıştır. Demir milattan 1200 yıl önce  Türkler tarafından bilinmekteydi. Demir devri Avrupa da 900 yıl önce, İngiltere'de  600 yıl önce, Japonya da 200 yıl önce  işlenmeye başlanmıştır. Avustralya ve yeni Gine kabileleri ikinci dünya harbinden  sonra taş devrinden, demir devrine geçmişlerdir.

            Demir filizi topraktan çıkarılarak değişik ısıyla diğer maddelerden ayrışır. (Madenler ısınarak ayrışır, gazlar soğuyarak ayrışır.) Demir filizi ayrıştıktan sonra hayatımıza  çelik olarak girer. Kullandığımız  bütün metaller  sertlik derecesine göre  değişir. Bu madenleri değişik alanlarda kullanarak  hayatımızın kolaylaşması ve zenginliğin basamaklarındandır. Paslanmaz çelik deriz veya altın paslanmaz deriz. Bütün cisimler paslanır. Bazıları kısa sürede, bazıları  uzun yıllar sonra.

        Metal konusu nereden mi aklıma geldi? Endüstri meslek lisesinde   bir  öğretmenimizi ziyarete gittiğimde  bu konu açıldı. İlgimi çekti. Bu kadar önemli  bir konuya hiçbirimiz gereken önemi vermiyoruz. Veriyorsak da  yeterince  duyuramıyoruz. Sedat hocamızın konuşmalarından sizlere kısaca aktarayım.

            --( Metalürji ''demir'' üretimi ve  bilimini hangi ülke  kullanıyorsa, Dünya da  ekonominin, teknolojinin ve parada o ülkenin sözü geçiyor. Bakınız Amerika, Alman, İngiltere, Japonya  v.b ülkelerine  sattığı ürünlerin hepsi  metalürji den elde edilmiştir. Metalürjiyi işleyemeyen ülkeler sadece emir alırlar, buyruklara uyarlar. Medeniyet metalle yaşamın kesiştiği noktada yükselir.) Sedat hocamız konuştukça  metale ve çeliğe olan ilgim bir kat daha artıyordu. Konuşmasına şöyle devam etti:

            --( Neden Avrupa metrik ölçü birimini kullanırken, Amerika ve İngiltere inç  ölçü birimini kullanırlar. Çünkü bu bir güç  ve kendini kanıtlama, söz sahibi olma yarışıdır. Metal a hükmeden dünya ya hükmeder. İnsanla Dünyayı karşılaştırınız? İnsanda bulunan elementlerin hepsi ve fazlası  dünya da bulunur. Dünyanın 3/4 ü sularla kaplıdır, insanında 3/4 ü sudur. Demir, çinko, tuz ve diğer madenler dünyada da insanlarda da vardır. İnsanı derisi kaplar, dünyayı yer kabuğu.)

            Metal kalkınmanın temeli. Almanya ikinci dünya savaşında yerle bir oldu. Kalkınması metal ve metali işleyen bilim adamlarıyla oldu. Almanya’yı yerle bir eden Amerika metale egemen olduğu için Ruslar tank ve  toplarını  metal güçlüyle savaşa hükmetti. Bilim adamları metale hükmettikçe, siyasetçileri üretimin yolunu açtıkça insanları çalışıp ürettikçe  kalkınmamanın mümkünatı olamaz. Çevremizde metalsiz bir cisim  görebiliyor musunuz? Balta, kazma, kürek, evlerin  kolonları balkonları, taşıtlar, demir yolları, uçak ve daha niceleri...

            İnsanı büyütürseniz dünya olur, dünyayı küçültürseniz insan olur. Demezler mi insan topraktan geldi toprağa tekrar gidecek diye. Demirin insan bedeni için ne gibi önemi var? Demir hangi besinlerde bol miktarda bulunur?

            Demir vücutta  oksijenin taşınabilmesi için önemli bir mineraldir. Vücudumuz demiri hemoglobin üretimi için kullanır. Hemoglobin kanda  oksijeni taşıyan kırmızı kan hücrelerinin bir parçasıdır.  Yeterince demir yoksa vücutta ''demir eksikliği anemisi'' ortaya çıkar. Yaşamımızı zora sokar. Gıdalarda ''heme'' ''non heme'' olarak  iki farklı demir türü bulunmaktadır. Heme demir, et, balık, kümes hayvanlarının etlerinde bulunur. Mide tarafından kısa  sürede  emilerek sisteme  dahil edilir. Non heme demiri, bitkilerde bulunur. Hayvansal gıdalardan alınan demire göre daha yavaş ve  az emilir. Ispanak, tatlı patates, bezelye, brokoli, fasulye, pancar yaprağı, karahindiba, kara lahana pazı, çilek, karpuz, domates, mercimek, mısır şurubu, akçaağaç şurubu, tam buğday ekmeği, kepekli tahıllar, yulaf, çavdar ekmeği...

            Demir vücuttada, ülkenin kalkınmasında da gerekli bir maddedir. Metalürji  mühendisliğine hakim  olan medeniyetler dünya  milletlerinin üst seviyelerinde yer alanlardır. Metalürji yi  Dünya da ilk kullanan Türklerdir, şimdi gerektiği gibi kullanamayanlar Türkler. Hep birlikte  el ele  verelim işleyelim çelikleri, demir ağlarla hep birlikte  kullanıp ülkemizi dünyada söz sahibi yapalım. ''Bilimden gidilmeyen yolun sonu karanlıktır.'' Hace Bektaş-ı Veli...

 

SÜLEYMAN ERKAN.      

12-03-2015

ŞİŞLİ-İSTNBL.