TİTANYUM(1)

 Bizler bu madde ve elementlerin bazılarını kullanıyoruz. Hayatımızda birde titanyum madeni var. Titanyum: Yer yüzünde  alüminyum, demir ve magnezyumdan sonra en fazla bulunan metalik bir maddedir. Tabiatta  saf halde bulunmaz. Titanyumun cazibesi, birim ağırlığına nispet mukavemet değerinin yüksek olmasıdır. Bu maden genellikle İlmen it (Fe Ti O3) VE (TİO2) gibi oksit mineralleri halinde bulunur. Bir başka söyleyişle  titanyum esaslı bir malzeme, çelik kadar dayanıklı, olmakla birlikte, çeliğin yarısı kadar hafiftir. Bu madde krozyona karşı direncinin oldukça  yüksektir. Örneğin; deniz suyu, vücut  sıvısı gibi krozyon yapıcı ortamlarda, titanyum alaşımları güvenle kullanılmaktadır. Çelikten daha fazla  krozyon direncine sahip olan  titanyum esaslı ve sağlam bir maddedir. Düşük sıcaklıktan(-183 C )ile -273 c arası) çok yüksek sıcaklıklara  kadar değişik ortamlarda fonksiyon göstermektedir. 1667 c  gibi yüksek bir  sıcaklıkta er giyen titanyum ve litanyum alaşımları, yüksek teknolojilerde işe yarayan önemli endüstriyel uygulamalarda  kullanılmaktadır. Bu saha her geçen gün önemini daha da artırmaktadır.

            Gök yüzünde ki uçaklara hayretle bakar, tonlarca ağırlıkta olan bu uçakların yer çekimine  karşın, nasıl havada durur ve uçar diye merak ederiz. Uçağın kanatlarına monta edilmiş iki motor ve uçan tonlarca ağırlık. Titanyumun diğer  elementlerle yaptığı alaşımlar 1950'lerde geliştirilen uçak motorlarının gaz tribünlerinde ki kompresörlerin bıçaklarında ve disklerinde kullanılmaya başlanılmış, ağırlık bakımından % 25-30 nispetinde  hafifleme olmuştur. Bu durumu yakıt acısından da düşünüldüğünde, titanyumun insanlığa  faydalarını  sizler düşünün. Büyük fanların kullanıldığı uçak türbinlerinde  fanın  çalışması sırasında disklere her bir bıçaktan 75 tonluk bir yük uygulanmaktadır; bu basınç ortadan kaldırmak için titanyum alaşımları ile kaplanan ve bal peteği şeklinde  bir  çekirdekten oluşan bıçakların kullanıldığı fanlar geliştirilmiştir. Modern jetlerin  motorlarında ki  kompresör bıçak ve disklerinde sıcaklık farkından kaynaklanan termal gerilmelerin ve zorlanmaların azalması çok önemlidir. Titanyum alaşımları uçakların diğer parçaları içinde çok önemlidir. Üretim maliyetinin yüksek olmasından  dolayı, daha çok alüminyum alaşımları kullanılmaktadır. Uçakların, motorlarında, kanatlarında, çeşitli iç aksamlarında, mutfağında, tuvaletine kadar titanyum kullanılmıştır.

            Titanyum alaşımları tıp sahasında da önemli bir rol oynar. Bunun sebebi titanyum alaşımlarının vücut sıvısı içindeki krozyon şartlarına  ve yüksek zorlamalara karşı mükemmel dayanıklılığıdır. Bu sahada  en çok alemünyum  ve vanadyum ile yaptığı Tİ -6A1-14V birleşiği örnek verilebilir. Ortopedik ve diş ile ilgili cerrahi müdahaleler de implanta  gelen yükün kemiğe iletilmesi çok önemlidir. Titanyum alaşımını elastikiyet e modülleri kemiğin kine yakın olduğundan  bu yük daha  homojen olarak kemiğe iletilir ve bu suretle kemik ile implantın bağlantı noktası kırılmalara karşı uzun süre dayanabilir.  Ayrıca titanyum alaşımları kalp kapakçıklarında, damar içerisinde(stent olarak) kalça protezlerinde ve cerrahide  kullanılmaktadır. Titanyum manya tik alanlardan  etkilenmezler. DEVAMI VAR..

Süleyman Erkan  25-02-2016

 

Şişli- İstanbul.