YUMURTA

Çok eski çağlardan bu yana insan oğlu yumurtayla beslenmesini bilmiştir. Baharla birlikte havaların ısınmasını fırsat bilen hayvanların kimileri yavrular, kimileri de yumurtlar. Tavuklarda üremelerini yumurtlayarak yaparlar. Biz insanlarda bu yumurtaların bir bölümünü sağlıklı beslenmek için yeriz. Anadolu insanının başlıca yiyecekleri arasında yumurta yer alır. Eve bir misafir gelince  kahvaltıda, yemekte sorarlar, yumurtanız ''rafadan mı olsun, pişmiş mı olsun'' veya  ''tavada, yağda mı pişirelim, suda mı haşlayalım.'' Pastalarda, çöreklerde, yemeklerde yumurtanın yeri belli olur. Menemen yaparken, tiritli yaparken yumurta baş taç olur.. Peki, yumurta beslenmemizde neden bu kadar önemlidir?

            Yumurtanın anne sütünden sonra , insanın ihtiyacı olan tüm besin kaynaklarını içinde barındırır. Bu kadar önemli mucizevi besini yakından tanıyalım.

            Yumurta akı albümin olarak da adlandırılır. Yumurtanın sitoplazma olan yumurta beyazının çoğunluğunu oluşturan ovalbumin iyi bir protein kaynağı  içinde ki ovomisin ise virüslerle savaşır. Yüksek protein içeriği ile besleyici cilt ve saç maskelerinin çoğunda kendine yer bulan yumurta cilt sıkıştırma, gözenekleri küçültme ve fazla yağı alma, yağ biriken gözenekleri  temizleme gibi özelliklere  sahip. Yumurta beyazı lisozim denilen bir mikrop öldürücü enzim yönünden zengin olduğu için cilt temizlemede son derece faydalıdır. Enzimin ana görevi bakteriyel hücre duvarlarını temizlemesi. Yumurta akı kullanılarak yanıklar basit bir biçimde tedavi edilebilinir. Bir yanık meydana gelindiğinde gerekli ekipman yok ise, etkilenen alan sıcaklık azalıncaya kadar soğuk suyun altına tutulduktan sonra, bölge yumurta akı sürülerek tedavi edilir. Yumurta akında bulunan ''peptit'' adlı bileşenin yüksek kan basıncının  düşürülmesinde  etkili olduğu sonucu elde edilmiştir. Proteinin yapı taşlarından bir olan ''peptit '' ''anjiyotensin'' (enzim) ACE olarak bilinen ve yüksek tansiyonun başlıca nedeni olan enzimin üretimini bastırıyor. Gerekli olan B kompleks vitaminleri ve protein yönünden çok zengin. Ayrıca vücut için selenyum içeriği ile damar sertleşmesini önler ve bazı kanser türlerinden koruma sağladığı yönünde klinik araştırma sonuçları bulunur. Protein; yumurtanın en büyük özelliklerinden biri kırmızı ete oranla çok daha ucuz bir kaliteli protein kaynağı olması başka bir değeridir. Bir orta boy yumurta 5,5 grm protein içeriyor. Bu miktar günlük protein ihtiyacının %11 'ini karşılıyor. IIIinois Üniversitesi tarafından yapılan bir araştırmaya göre yumurta özellikle sporcularda  kas kitlesinin artması ve enerjinin korunması için tüketilebilecek en faydalı besinlerden biri. Haftada altı adet yumurta yemenin vücudun  enerji üretimini belirgin oranda artırdığını ortaya koyuyor.

            Omega 3; yumurtada  önemli oranda bulunmakta. Bir orta boy yumurtada (omega 3 ile zenginleştirilmemiş normal yumurta) 32,6 mg omega 3 yağ asidi içerir. Kolin; yumurta B komleks vitaminlerinden biri olan ve vücudun normal fonksiyonlarını  yerine getirmesi için oldukça önemli bir bileşen olan ''kolin'' bakımından en zengin gıdalar arasında yer alır. Yetişkin erkekler için 550 mg, kadınlar için 450 mg günlük kolin alınması önerilmektedir. Hücre yapısının korunması, sinir hücreleri arasında iletişimin  korunması, yağların kan yoluyla karaciğere taşınması gibi önemli fonksiyonları olan kolinin, eksikliğinde damar tıkanıklığı, karaciğer hastalıkları ve nöroloji hastalıkların riski artar. Bir adet orta boy yumurta ortalama  80-100 mg kolin içerir. B vitamini; B vitaminleri yumurtada bulunmaktadır. B kompleks vitamini yetersiz olarak almak böbrek hastalıkları, tip 2 diyabet, katarakt, kalp hastalıkları, meme kanseri, kolon kanseri, pankreas kanseri gibi son derece  ciddi hastalıklara yakalanma riskini artırmaktadır. Yumurta özellikle B 7 ve B 12 vitaminleri için tüketilmelidir.

            Bir yumurtanın bayat olup olmadığını anlamak için  su dolu bir kaba yumurtaları koyunuz. Yumurta dibe çökerse taze, ortada durursa bir haftalık, su yüzündeyse bayattır. Yumurtanın  akından daha çok da sarısının vitamin değerinin olduğu bilinmektedir. Çocukların gelişim çağında her gün bir yumurta yedirilmelidir. Tüketilen yumurtanın sarısı ne kadar koyu ise lutein miktarının o kadar yüksek olduğu söylenebilinir. Yumurta başlıca A, D, E, ve B  grubu olmak üzere bir çok vitamini içinde barındırır. Yumurta sarısında ki A vitamini gözün iyi görmesini sağlar. Kemik gelişimi ve diş minesinin güçlenmesi içinde gereklidir. Madem ki yumurta bu kadar yararlıdır o zaman kabuğun uda yiyelim; Evet yumurtanın kabuğunda bol miktarda kalsiyum vardır. Kalsiyum  kemik yapımızın mimarıdır. Havanda yumurta kabuklarını dövülerek toz haline getirilir. Bu tozlar çorbalara, kek, pastalara, yemeklerin içine konularak yenilebilinir. Bolca kalsiyum alınmış olunur.

 

            Yumurtayı her mevsimde bulabileceğimiz  gibi, baharın köy yumurtasının tadı ve lezzeti başka olur. Sağlıklı günler sizlerin olsun.