Gidemediğin Yer Senin Değildir

Gidemediğin yer hakkında  bilgi, belge ve görüşünüz olamaz. Oraların nimetlerinden yararlanıp, hizmet edemezsiniz. Kısacası  o yerler senin değildir. Yolu olmayan yerlerde gidip gelmen de, iletişim kurman da zor olur. Sivas Valiliği yapmış olan Halil Rıfat Paşa Osmanlı döneminde yaşamıştır. O dönem Osmanlı padişahı II  Mahmut’tur.

Bir ülke düşünün ki senin olacak, dili dini, ırkı, töresi ve geleneği bir olacak. Geliş gidiş yapacak yolların olmayacak. Osmanlı savaşlarını kaybetmekte. Halk bezgin, bitkin ve yılgın. Kaybedilen topraklarda kalan insanlar ya ölmekteler veya başka milletlerin kültürü ve emrinde yaşamak zorunda kalıyorlar. Böylesi bir dönemde Halil Rıfat Paşa 1827 yılında Selanik vilayetinin Siroz sancağına bağlı Lika köyünde doğmuştur. Bir yıl sonra 1828 yılında Rus -Osmanlı savaşı başlamıştı. Ailesine Bölük başı denirdi. Abdülhamit saltanatında 1895-1901 tarihleri arasında  sadrazamlık yapmış. Osmanlı bürokrasi kademesinin en atı olan tahrikat kalemliğinden, en üst makam olan sadrazamlığa kadar yükselmiş bir devlet adamıdır. O dönemde eyalet merkezi olan Sivas'a 1882 yılında Vali olarak atanmış. Bir vali olarak saymakla bitmez, yollar, içme suları, tarım ve orman alanları başta olmak üzere oldukça geniş bir alana hizmet vermiş. Yaptığı hizmetlere bir bakalım.

-Trabzon, Canik, Samsun, Elazığ, Malatya, Hasan Çelebi sınırına kadar 410 km.lik Bağdat yolu yapmış. Bu yol üzerinde 314 köprü ve 829 menfez inşa edilmiş.

-Kelkit ırmağı üzerinde 630 metre uzunluğunda 41 gözlü Hamideyi köprüsünü yaptırmış. Bunların dışında 55 köprü ile 32 menfez inşasını gerçekleştirmiş.

-Tokat-Niksar-Ünye'ye kadar olan 76 km’lik şoseyi  yaptırmıştır.

-Yozgat-Çorum sınırına kadar 63 km’lik yol açmıştır. Köprüler yaptırmıştır.

-Merzifon-Osmancık ilçesi arası yolu 59 km’lik bir şose ile bağlamış.

-Şebinkarahisar-Trabzon-Giresun illeri arasında 64 km’lik  zor ve çetin bir yolu yapmış. Sivas, Hafik, Koyulhisar, Mesudiye, Ordu illerine kadar 212 km’lik şose, 92 köprü, 300’den fazla menfez yaptırmış. Sivas ilinin, kasabalarının yollarını inşa etmiş. Kendi parasıyla da Çamlıbel’e bir çeşme yaptırmış. 19. Yy’daki Valiler arasında en çok çalışan Vali olarak tanınmış. Dahiliye nazırlığı ve sadrazamlığında en çok Ermeni isyanlarıyla uğraşmış, mücadeleler vermiş.

1901 yılında vefat etmiştir. İstanbul-Eyüp'te türbesi Bostan iskelesi sokağı ile Boyacı sokağının birleştiği yerdedir. Sadrazam Halil Rıfat Paşa karakteri olarak elveda Rumeli dizisinde de canlandırılmıştır.

Hangi Vali kazma, kürek ile halka imece yoluyla bu kadar hizmet yapmıştır? Kendisini bu kadar işine veren, üreten kaç kişi vardır? Yıllar geçse de yaptığı hizmetler günümüze kadar ulaşıp ayak izlerine rastlamamız mümkündür. “Gidemediğin yer senin değildir” diyen  bu güzel insanın, birçok okul ve sokaklarda ismini görmemiz mümkündür. Ülkemizin her bölgesinde bir kaç tane Halil Rıfat Paşa olması lazım. Veya onun gibi yüce düşünen insanlara ihtiyaç var.

 

Süleyman Erkan

20-05-2016

 

Şişli-İstanbul