TOKAT VALİLERİ -V- ALİ RIZA CEYLAN

Tokat Valileri seri yazımızın beşincisinde siz değerli okuyucularımızla yine beraberiz. 1930-1933 yılları arasında ilimizde valilik görevinde bulunan ve Tokat’ta iken emekli edilen Vali Ali Rıza CEYLAN’ı Niksar Ortaokulu’ndan öğrencim olup şuan Erbaa Yılmaz Kayalar Fen Lisesi Edebiyat Öğretmeni olan Yalçın Ünlü hazırladı.

                Vali Ali Rıza Ceylan Mersin’de görevli iken o şehre ilk kez asfaltı getiren, çok çalışkan bir vali olarak bilinir. Tokat’ta çalıştığı süredeki çalışmalarını inceleyip Mersin’le mukayese yaptığımızda  "neden" soruları akla geliyor hep. Tokat imkânsızlıkların, sahipsizliklerin, kadersizliklerin mi şehri oluyor diyorum.

                Yoksa Hz. Mevlâna’nın, 'Tokat’a gitmek gerek ,Çünkü; Tokat’ta  insan ve iklim mutedil' övgülerini  farklı okuyup farklı yorumlayanlar bu alperenler şehrine merhaba deyip geçiyorlar mı  diye zaman zaman düşünmeden edemiyorum.

                 Ali Rıza Ceylan... Mal Müdürlerinden Maraşlı Ceylân-zâde Ahmet Nuri Efendi ile Hatice Hanım'ın oğludur. 1878 (1295 H.) Maraş'ta doğdu. Elbistan Rüştiyesi'nden orta, Halep İdadisi'nde lise öğrenimini pekiyi derece ile tamamladı. Temmuz 1903'te Mülkiye'nin Yüksek Kısım’ından mezun oldu. 8 Eylül 1903'te tayin edildiği Halep Vilayeti, 14 Haziran 1904'te nakledildiği Maraş Sancağı Maiyet Memurluklarında stajını bitirip kaymakamlığa terfi etti.

                 4 Haziran 1907'de Gevar, 5 Kasım 1908'de Gevaş, 4 Ekim 1909'da Erciş, 14 Haziran 1912'de 2. defa Gevaş, 29 Aralık 1912'de Şemdinan, 7 Eylül 1913'te 2. defa Erciş Kazaları Kaymakamlıklarına; 4 Mayıs 1915'te Van, 29 Ekim 1915'te Bitlis Vilayetleri Mektupçuluklarına atandı.

                Bitlis Mektupçusu iken I. Cihan Harbi içinde Çarlık Rusya Ordularının Bitlis'i işgali sırasında Ruslara esir düşerek Sibirya'ya sürüldü. 1917'de Komünist İhtilalinin patlaması ve Komünist İdare'nin Brestlitovsk Antlaşması ile Harp'ten çekilmesi üzerine serbest bırakılıp İstanbul'a geldi. 8 Ağustos 1918'de Adalar (İstanbul) Kazası Kaymakamlığı'na atandı. Bu görevden 27 Şubat 1919'da Çeşme Kaymakamlığı'na nakledildi ise de buraya gitmeyerek Mudanya Kaymakamlığı'na getirildi.

                Mudanya Kaymakamı iken Milli Hükümet emrine girdi. Mutasarrıflığa terfi ettirilerek 13 Haziran 1920'de Erzincan, 23 Haziran 1921'de Artvin, 25 Nisan 1922'de Kars, 17 Nisan 1923'te Ardahan Sancakları Mutasarrıflıklarına atandı. Mart 1924'te Sancakların, dolayısıyla Ardahan Sancağı'nın kaldırılıp Vilayet haline getirilmesi üzerine Ardahan Valiliği'ne(01.06.1923-10.03.1925); Mayıs 1925'te Elaziz (08.05.1925-03.09.1926), Eylül 1926'da Diyarbekir (07.09.1926-03.10.1927), Aralık 1927'de Mersin (11-10.1927-09.08.1930), Temmuz 1930'da Tokat Valisi Mehmet Kadri Bey’in Amasya Valiliğine atanmasıyla boşalan göreve nakledildi.

                Tokat’ta kaldığı üç yıl içinde hâlâ İstiklal Savaşının yaralarını saran Cumhuriyet Hükümetini imkânlar ölçüsünde temsil etmiştir. Bayındırlık faaliyetlerine ağırlık verdiği o dönem de yayınlanan gazeteden anlaşılmaktadır. Olağanüstü bir çalışması görülmemiş, işler normal bir şekilde devam etmiştir. Temiz ahlaklı ve sakin bir hayatı ile çevresinde sevilen bir mülki amir intibaı bırakmıştır.

                Sicil dosyasındaki kayıtlara göre Tokat Valiliği görevi 24.08.1930-23.01.1933 tarihleri arasındadır. Tokat Valisi iken 23 Ocak 1933'te kendi isteği ile emekliye ayrıldı. (Bazı kaynaklarda ise emekli edilmiştir şeklinde bilgiler mevcuttur)

                Tokat Halis Cinlioğlu Kütüphanesindeki çalışmalarımız sırasında Vali Ali Rıza Bey ile ilgili bulduğumuz Vilayet Matbaasında basılan 4 Nisan 1931 Tarih ve 256 sayılı haftalık Tokat Gazetesi haberinin bir bölümünü aşağıya alıyoruz.

“Meclisi Umumi Müzakaratı

11Şubat 1931 Çarşanba Zabıt Hulâsası

                Meclis 11 Şubat 931 Çarşamba Günü saat 13.00 de Vali Ali Rıza Bey’in riyasetlerinde açılan zabiti sabık hülasası kıraatla aynen kabul edilmiştir.

                Altı takım evrakı varideden dört takımı ait olduğu encümenlerce tevdi edilmiş ve Meclisi Umumi azaları harcırahı hakkındaki kanun serabeti karşısında başkaca karara lüzum olmadığından Ahkâm-ı Kanuniye Dairesinde muamele olunmak üzere Muhasebe-i Hususiye Müdürlüğüne havalesine ve Maarif İnzibat Komisyonuna meclisten bir aza intihabı hakkındaki müzekkere encümeni daimi azaları taayyün ettikten sonra icabı ifa kılınmak üzere meclisin son gününe kadar hıfzı takarrür etmiştir.

                Aynı mecliste Erbaa Şehli Karyesinin Alçakbel Mezrasının 85 haneden 490 nüfusu ile ayrılarak başka bir köy olarak kurulmasına karar verilirken,

                15 Şubat 1031 Pazar günü yapılan Meclisi umumiye ve yine Ali Rıza Bey’in başkanlığında toplanarak Niksar Köprüsünün muvazenesi umumiyeden yapılması  Nafia Vekaleti hissesinin vilayete terk edilmesi  değerlendirilmiştir.”

 

                Ali Rıza Bey emekli olduktan sonra 1936 yılında, yeni kurulan, Etibank'ın Hükümet Murakıblığı'na; Türkiş Kömür, Ergani Bakır Madeni TAŞ İdare Meclisi Azalıklarına; Eylül 1941'de Etibank İdare Meclisi Üyeliği'ne getirildi. Bu görevde iken hastalandı. Tedavi edilmekte olduğu İstanbul Ortaköy Sağlık Yurdu'nda 9 Eylül 1948 Perşembe gecesi Hakkın rahmetine kavuştu. 28 yaşında evlenmişti; üç erkek, iki kız evlat babası bulunuyordu. Arapça, Fransızca, Rusça bildiği yazılıdır. "İdari Hatıralarım" adında ve tefrika halinde yayınlanmış bir eseri vardır.