TOKAT VALİLERİ (VII) HASAN FAİZ ERGUN

Afyon Bolvadin kazası naiplerinden (kadı)Ahmet Tayyip Efendi ile Münire Hanımın oğlu olan Hasan Faiz ERGUN, 1884 yılında bugünkü Bulgaristan toprakları içinde bulunan Karinâbad  kasabasında doğdu. Orta öğrenimini Filibe Rüştiyesi ile Mercan İdadisi’nde tamamladı.

                Mekteb-i Mülkiye’den 1908 ‘de mezun oldu. 24 Aralık 1908’de tayin edildiği Konya Vilayeti Maiyet Memurluğunda stajını tamamlayarak kaymakamlığa terfi etti.

11 Mart 1910’da Elmalı, 2 Şubat 1913’te Ereğli (Konya) kazaları kaymakamlıklarına, 13 Nisan 1916’da Bursa Vilayeti Muhacirin Müdürlüğüne, 4 Temmuz 1918’de Yenişehir (Bursa), 8 Nisan 1919’da Gemlik, 20 Nisan 1920’de Lâpseki, 25 Ekim 1921’de Oltu Kaymakamlığına atandı.

9 Ekim 1922’de 3.Sınıf Mülkiye Müfettişliğine atanan Hasan Faiz, 9 Mayıs 1923’de Kars Sancağı Mutasarrıflığına, Kars Vilayet olunca da Kars Valiliğine terfi etti.

                İçişleri Bakanlığındaki 790 numaralı sicil dosyasına göre 02.05.1923-02.02.1924 tarihleri arasında Kars, 19.02.1924-30.05.1926 tarihleri arasında Erzincan, 26.06.1926-16.02.1928 tarihleri arasında Çorum, 27.02 1928-02.02.1931 tarihleri arasında Antalya, 25.05.1931-14.03.1936 tarihleri arasında Diyarbakır, 28.03.1936-24.05.1939 tarihleri arasında Tokat valiliklerinde bulundu.

                Nerime Hanımla evliliğinden bir erkek diğeri Birnur adında bir kızı oldu. Hasan Faiz Ergun, iyi derecede Arapça, Farsça, Bulgarca ve Fransızca bilen bir yöneticidir.

                Hasan Faiz Ergun, 19.02.1936 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla Tokat Valisi Mustafa Recai Güreli’nin Muğla’ya tayin edilmesi üzerine Tokat Valiliğine atanmıştır. Üç yıl kadar Tokat’ta görev yapmış, Bakanlar Kurulu kararıyla 13.05 1939 tarihinde Bakanlık emrine alınmıştır. (Mevcut kayıtlarda bu ayrılışla ilgili kısa süreli tutarsızlıklar mevcuttur) Bu görevde iken 17.04.1941 tarihinde emekliye sevk edilmiştir.

                Emeklilik kararına Şûrâ-yı Devlet’te(Danıştay)dava açarak itiraz etti. 1941 yılında alınan kararla emeklilik işlemini bozdurarak 24 Şubat 1942’de Üçüncü Umumi Müfettişlik Baş müşavirliğine atandı.

Haziran 1946'da İstanbul İl İdare Kurulu Üyeliğine tayin edildi. Bu görevde iken 1 Ocak 1948 tarihinde emekli oldu.22 Temmuz 1957 tarihinde ikamet ettiği İstanbul’da vefat etti.

                Hasan Faiz Ergun’un Tokat’a atanmadan önce görev yaptığı Diyarbakır Valiliği sırasındaki farklı uygulamaları o günün şartlarında dikkat çekmiştir. Bunlardan biri de Diyarbakır surlarından bir bölümünü değişik noktalardan şehir hava almıyor, bulaşıcı hastalıklara sebep oluyor gerekçesiyle yıktırmasıdır. Hatta 1932 yılında Diyarbakır’da bulunan Fransız Sanat Tarihçisi, Seyyah Albert Gabriel’i (1883-1972) surların yıkılmasına karşı çıkıyor diye üç gün casusluk şüphesi ile cezaevinde gözaltına aldırmıştır. Gabriel’in fotoğraf makinesi ve filmlerine el konulmuş, vali ile görüşme isteği de kabul edilmemiştir. Bunun dışında bu yıkımın karşısında duranlar İstiklal Mahkemesinde yargılanmıştır.

                Tokat’ta görev yaptığı süre içinde önceki Vali Mustafa Recai Güreli döneminde temelleri atılan ilkokulları tamamlattı. Şehre modern bir sinema kazandırdı. (Bu sinema 1939 yılında meydana gelen depremde tamamen yıkılmıştır. Daha sonra yapılan incelemede müteahhidin  donmuş çimentoları bir handa döğdürerek bu binanın inşasında kullandığı tespit edilmiştir.) Yine daha önce projelendirilen Çördük suyunun şehre getirilmesini sağladı. Yeşilırmak üzerine Gümenek Regülatörü konulması ve Kazova sulama kanallarının ihalesi gerçekleştirildi.

                29 Nisan 1939’daBeybağı’nda şehir içme suyu temel atma töreni yapılmıştır. Törende Vali Faiz Ergun ve Belediye Başkanı Dr. Remzi Topçam birer konuşma yapmışlardır. Halkın iştirak ettiği bu törende çeşitli ikramların verildiği o günkü gazetelerde yer almıştır.

                Tokat Yeşilırmak Gazetesi’nin 14 Şubat 1939 tarihli nüshasında Vilayet Umumi Meclisi’nden İzahatname başlığıyla yayınlanan habere göre 9 Şubat 1939 tarihinde Vali Hasan Faiz Ergun başkanlığında toplanan mecliste görüşülen bazı faaliyetleri aşağıya alıyorum:

1.Tokat-Turhal İstasyonuna ve buradan da Amasya hududuna bağlayan vilayetin en işlek yollarından biri olan 57 km boyundaki yolun ancak 46 kilometresi iyi iken bu yılda 9 kilometre şose olarak yapılmıştır. 3 kâgir menfez inşa edilmiştir. 2 kilometrelik yol da gelecek dönemde yapılacaktır.

2.Vilayetin mühim yollarından biri olan ve Niksar’dan Samsun hududuna giden 99 kilometre boyundaki yolun ancak 30 kilometresi şose iken bu sene 22 km daha yapılmıştır. Bu yol üzerinde 11 adet betonarme köprü ve menfez yapılmış, bir köprü de tamir edilmiştir.

3.Niksar’dan Ünye hududuna devam eden 20 km boyundaki bozuk şosenin başlangıcındaki 2 km’lik bölümüne devam edilmektedir.

4.46 km boyundaki Tokat-Sivas yolunun ancak 20 kilometresi iyi şose kalan bölümü tamamen bozuk iken bu yoldaki iyi şosenin boyu 30 km’ ye çıkarıldığı gibi 10 kilometresi de tamir olmuştur.

5.23 km. boyundaki Reşadiye-Koyulhisar yolunun 18 km'si tamamen ham yol iken bu yolda da kayıcı malzeme kaldırılmış ve genişletilerek geçit temin edilmiştir. Halen bu yolun 5 km’si şose halindedir.

6.Tamamen araba yolundan ibaret olan 6 km’lik Pazar-Dökmetepe yolunun 3 km’si imalatlı tesviye haline getirilmiş olduğu gibi bu yolda kâgirayaklı, ahşap tahliyeli 4 tane de menfez yapılmıştır.

7.26 kilometreden ibaret bulunan Turhal-Zile istasyon yolu üzerinde ancak 10 km iyi şose mevcut iken bu iyi şosenin boyu 18 km’ye çıkarılmıştır. 8,5. kilometrenin de yapımına devam edilmektedir.

8.Merkez kazada meydan semtinde ortaokul binası karşısında Şehreküstü Hamamı bitişiğine Nafıaya ait yeni bir garaj inşa olmuş, üst katına Nafia Dairesi taşınmıştır.

9.Sıtma ve frengi hastalığıyla ilgili mücadele çalışmalarına devam edilmiştir.

10.Tokat’ta bir aygır deposu yapılmış, kazalara sıfat (üretme) istasyonları kurulmuştur.

11.Turhal’da İnek Yetiştirme Çiftliği kurulmuştur.

12.Niksar-Reşadiye yolu üzerine yapılan Fatlı köprüsünün kesin kabulü gerçekleştirilmiştir.

13.Bazı tarihi eserlerin restorasyonu yapılmıştır.

                Bu dönemde Genel Kurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak Paşa 25 Ağustos 1936 tarihinde maiyetiyle birlikte Tokat’a gelmiş, askeri birlikleri denetledikten sonra Vali Hasan Faiz Ergun başta olmak üzere Tokat eşrafıyla bir araya gelerek şehrin problemlerini dinlemiştir.

                Halkevi kültür sanat çalışmalarına bu dönemde de büyük bir ağırlık verilmiş,halkevi toplantıları düzenlenerek şehirde yapılan gelişmeler ve yapılması gereken işler tartışılmıştır. Farklı bir uygulama ile halkevi izcileri ve yöneticileri uygun zamanlarda köyleri ziyaret ederek kültür-sanat çalışmalarının yanı sıra halkın dertlerini dinlemişlerdir. Tokat Halkevi sahnesi raylarla hareket eden dönemine göre Ankara Halkevinden sonra ülkemizde ikinci derecede değerlendirilen dekor edilmiş bir yapı özelliği taşımıştır.

                Cumhuriyetimizin 15. kuruluş yılı ülke genelinde olduğu gibi Tokat’ta da halkın katılımıyla büyük törenlerle kutlamıştır. Programlar çerçevesinde Vali Faiz Ergun’un daha önce görev yaptığı Diyarbakır’dan sporcular davet edilerek Eylül 1938’deTokat-Diyarbakır ve Tokat - Samsun-dostluk maçları yapılmıştır. Artova’da at yarışları tertip edilmiştir.

                Cumhuriyet meydanını genişletme çalışmalarına Vali Hasan Faiz Ergun döneminde de devam edilmiş, şehrin imar planı ilgili bakanlıkça onaylanmıştır.

                Erbaa ovasının ıslah ve sulama projesi ile birlikte Niksar ovasındaki Kelkit’in taşkınlarına mani olmak üzere nehir yatağı ıslah çalışmaları ve bataklık kurutulması projesi hazırlıkları tamamlanmıştır.

                Kazova Sulama kanallarına su temin etmek ve tahliyesini sağlamak amacıyla Gümenek Regülatörünün ihalesi yapılmıştır.

 

                Tokat’a önemli hizmetleri geçen Vali Hasan Faiz Ergun, 23.05 1939 tarihinde mülki, mahalli erkân ve büyük bir halk topluluğunca yapılan uğurlama ile şehrimizden ayrılmıştır. Yerine atanan Selahattin Üner gelinceye kadar Artova Kaymakamı Mustafa Özmat, valilik görevini vekâleten yürütmüştür.