TOKAT VALİLERİ XIII (1950–1953) BEKİR SUPHİ AKTAN

                                      TOKAT VALİLERİ XIII (1950–1953)

                                       BEKİR SUPHİ AKTAN

                                                                                 Hasan AKAR

 

Bekir Suphi Aktan,1908 yılında Yunanistan Serfiçe ‘de doğdu. Babası Adliye memurlarından Mehmet Suphi Bey, annesi İffet Hanım’dır.

1928 yılında İstanbul Erkek Lisesi’ni iyi derece ile bitirdikten sonra girdiği Mülkiye Mektebi’nden 1931 yılında mezun olmuştur. Aynı yıl Eylül ayında İçişleri Bakanlığı Nüfus işleri Umum Müdürlüğü 1.Şube Memurluğuna tayin edilerek memuriyete başlamıştır.

Bu görevde bir müddet çalıştıktan sonra Küre, Daday Kaymakam Vekilliklerinde bulunmuş, sonrasında kaymakamlığa terfi ettirilmiştir. Sırasıyla Hekimhan, Arpaçay,(Bu görevde iken bir müddet Kars Vali vekilliği) Ceyhan, Safranbolu(1941),Beyoğlu, Adapazarı(1946),Biga (1949)Kaymakamlıklarında bulunmuştur.

1949 yılında vekâleten 26 Ocak 1950’de asaleten Muş Valiliği’ne atanmış,12 Haziran 1950’de Tokat Valiliği’ne getirilmiştir.1953 yılında bu görevde iken merkez valiliğine alınmış,1954 yılında da emekliye sevk edilmiştir.

Dokuz yıl serbest görevlerde bulunmuş 1963 yılında Mardin Valiliği’ne, 1964 yılında Kocaeli Valiliği’ne atanmıştır.1965 yılında yeniden merkez valiliğine çekilmiştir.

1935 yılında Nazife Nazan Hanım’la evlenmiş bu evlilikten bir oğlu (Diplomat, milletvekili, Gündüz Aktan)bir kızı doğmuştur. Eşinin vefatı üzerine 1963 yılında Mardin Valiliği sırasında bu şehirden ikinci evliliğini yapmıştır. Bu evlilikten de bir oğlu olmuştur.

Bekir Suphi Aktan bu görevde iken kadro ve maaşıyla 19.02.1972 tarihinde emekli edilmiştir.

1985 yılında vefat etmiştir.

İyi derecede Fransızca ve Yunanca bilen Aktan, Anadolu Kulübü, Türk İdareciler Derneği, Mülkiyeliler Birliği, İstanbul Liseliler Derneklerinde aktif olarak görev almıştır. Ayrıca şehrin son kaymakamı olduğundan ve sonrasında valilik görevinde bulunduğundan dolayı Adapazarlılar Aktan’ a Fahri Hemşerilik unvanı vermişlerdir.

 

Vali Bekir Suphi Aktan’ın Tokat’taki hizmetleri ile ilgili olarak net bilgileri Halis CİNLİOĞLU Kütüphanesi’ndeki Gazete arşivlerinden temin etme imkânı bulduk.Bunlardan kayda değer olanları sizlerin istifadesine sunuyoruz:

**

Valimiz Ankara’dan Hayırlı Haberlerle Döndüler

Valimiz Ankara’ya gittiklerinde ilk meşgul oldukları konu Çağ Gölü bahçelerinin sulaması olmuştur.

**

3.Basın Toplantısı’ndan başlıklar:

Niksar-Ünye yolunun Devlet yolu olarak yaptırılmasını sağlamış bulunmaktadır.

Zile-Çekerek yolu ikmal edilecektir.

Erbaa’da tütün bölgesine sulama kanalına 1952 yılında başlanacaktır.

Doktor kadrosu beşe çıkarılmıştır. Tokat’ta bir Verem Dispanseri açılacaktır. Binası temin edilmiş ve röntgeni satın alınmıştır.

1952 yılında vilayetten ayrılan 40000, genel bütçeden 50000 lira ve ayrıca temin edilen teberrularla Verem Hastanesinin yapımına başlanacaktır.

Köylerde 14 okul yapılmıştır.

**

14 Mayıs Gazetesi yazı İşleri Müdürlüğüne

TURHAL

Birçok vatandaşımız ilçelerden il merkezine kadar gelerek bana dertlerini bildirmektedirler. Umumiyetle yapılan müracaatların incelenmesi için mahallinde sormak ve yerinde inceleme yapmak icap etmektedir. Bu durum karşısında vatandaşı il merkezine gelmek masrafından korumak, dilekçe yazdırmaktan kurtarmak ve hem de dileklerin daha kısa bir zaman içinde intacını sağlamak amacıyla aşağıdaki programa göre işaret edilen günlerde ilçe merkezlerinde bulunmalarını uygun gördüm.

Artova: Ayın dördüncü Pazartesi günü

Erbaa: Ayın birinci ve dördüncü Cumartesi günleri

Niksar: Ayın birinci ve üçüncü Salı günleri

Reşadiye: Ayın üçüncü Pazartesi günü

Taşova: Ayın birinci Cuma günü

Turhal: Ayın ikinci ve üçüncü Çarşamba günleri

Zile: Ayın ikinci ve dördüncü Salı günleri

ONDÖRT MAYIS:

Yerinde olan bu teşebbüsü ile idarecilik mesleğinde muvaffakiyet sırrını bulan sayın valimizi candan tebrik eder, bütün milletin aynı şekilde müstefid olabilmeleri için diğer idare amirlerimizin de aynı metodu takip etmelerini temenni ederiz. (6 Eylül 1950)

15.09.1950 Tokat Sesi gazetesi

Vali Aktan Kupası

Bölge Başkanı Suphi Aktan kupa koyarak futbolu teşvik etmiş 17.10.1950 tarihine kupa maçlarını Turhal’da başlatmıştır.

**

Şehre vilayet tarafından bir mimar getirtilmiş ve ilk iş olarak yeni açılan bulvarın kenarına yapılacak ev ve dükkânların, spor salonunun planlarını yapma işlerini üzerine almıştır. 3 Kasım 1950

**

17 Kasım 1950 Tarihli gazete:

29 Ekim 1950 Cumhuriyet Bayramının birinci günü Zile elektriğe kavuşmuş, Vali Bekir Suphi Aktan düzenlenen törende bir konuşma yapmıştır.

**

28 Kasım 1950:

Şehrin işlerini, imar hususunu büyük bir titizlikle takip eden valimiz hafta içinde Niksar bataklığının kurutulması ve Tokat ilinin ana yollarının asfalt yapılması hususlarını Yollar Bölge Müdürü ile görüşmek için Samsun’a gitmiştir. Bataklık elli bin dönümdür. Bu konuda bir şirket kurularak 13 köy dernek kurmuş ve vali de üye olmuş ve hisse senedi almıştır. Şirkete İl Özel İdaresi 10000 lira yardım yapmıştır.

**

Kore kahramanları için Ali Sabri Sinemasında büyük bir toplantı yapılmış telsizle Kore gazilerine ulaşma istekleri kararlaştırılmıştır.

**

5 Ocak 1951 Taşova ilçesi elektriğe kavuşmuştur.(O yıllarda bu ilçe Tokat’a bağlı idi. Daha sonra Amasya İline dâhil edilmiştir)

**

2 Şubat 1951:

Vali Bekir Suphi Aktan, Sular ve Belediyeler Kongresine katılmış, tütün imalathanesi, Almus Barajı, Yapı Kredi Bankası şubesi açılması için temaslarda bulunmuştur.

**

26 Eylül 1951 Cuma Tokat Sesi Gazetesi

Valimizin Beyanatı

Geçen Salı günü öğleden sonra Valimiz Bekir Suphi Aktan bizi ve arkadaşlarımızı toplayarak bu güne kadar ilde yapılan işler hakkında genel bir bilgi verdiler.

—İdare amirlerine ve memurlarına gösterdikleri gayretten dolayı teşekkür ettiler.

Asayişle ilgili olarak:

—Erbaa’da soygun failleri derhal yakalanmıştır.

—Cumartesi, Pazar günü devriyeleri çoğaltılmıştır.

—Seyrüsefer işlerindeki aksaklıklar düzeltilmektedir. Emniyete tahsis edilen jeeple belli olmayan zamanlarda kontroller yapılmaktadır.

Eğitimle ilgili olarak:

—Köy okullarındaki inşaatlar bitirilerek eğitime açılacaktır.

—Niksar’da yanan Gazi Ahmet İlkokulu’nun yapımı ihaleye çıkarılmıştır.

—Turhal Ortaokulu 110.000 liraya ilaveten bu yılki 40000 lira ile bitmek üzeredir.  Bu ay öğretime başlanacaktır.

—Reşadiye Ortaokulunun yapımı ilerlemiştir.

—Taşova Hükümet konağı ortaokula tahsis edilmiştir.

—Niksar Halkevi binası Akşam Kız Sanat Okulu’na ayrılmıştır.

Sağlık alanı ile ilgili olarak:

—Tokat Hastanesinin yatak sayısı 140’dan 150’ye çıkarılmıştır. Bir Cilt Mütehassısı kadrosu verilmiştir.

—Erbaa Hastanesinin açılması için gerekli malzeme satın alınmak üzeredir.

—Reşadiye Halkevi, sağlık dispanseri olacaktır.

—Mevlevi tekkesi tamiri sona ermiştir.

İmar işleri ile ilgili olarak:

—Spor ve Sergi Sarayı’nın yapımı bitmek üzeredir.

—Zile’de dükkân, otel, gazino ve sinema, hal binasının yapımı ilerlemektedir.

—Turhal’da 48 dükkân ve buğday pazarı bitmek üzeredir.

**

23.10.1951 Kale Okulunun temeli atıldı.

Eski Samanpazarı’nda Vali Bekir Suphi Aktan, Milli Eğitim Müdürü Necmettin Esin’in katıldığı törende müftünün duaları eşliğinde kurban kesilmiştir.

**

29.07.1952 Tokat Sesi Gazetesi:

Niksar Köprüsü beton köprü temel atma merasimine Vali Bekir Suphi Aktan, Niksar Kaymakamı ve Belediye Başkanı katılmıştır.

**

9 Ocak 1951 Tokat Sesi Gazetesi:

Çağ Gölü Bahçelerinin sulanması

Bahçe ve değirmen sahiplerinin nazarı dikkatine

Behzat deresinin temizlenmesi dolayısıyla bozulan ve suyolları yüzünden Çağ gölü bahçeleri sulanamıyordu. Sulamasına da bentler veya küçük regülâtörler yapılmadıkça imkân görülememektedir. Vatandaşlarımız için hayatı kıymeti olan ve Tokat şehri ekonomisinin bel kemiğini teşkil eden bu bahçelerin sulama işindeki düşüncelerimizi muhterem halkımıza duyurmak ve onlarla konuşarak bu konu hakkında karara tez elden varabilmek için bir toplantı tertipledik.

Perşembe günü saat 15.00’de lise konferans salonunda yapılacak bu toplantıya bahçe ve değirmen sahiplerinin teşrifleri rica olunur.

Vali

 Bekir Suphi AKTAN

**

24.11.1950 Tokat Gazetesi

—Ali Paşa Camiinin etrafının açılmasının imar faaliyetlerinde ön plana alınması

—Eski Kolordu civarına yapılacak okul

—Beden Terbiyesi’ne ait toplantı ve gösterilene müsait arsa istimlâki

**

5 Haziran 1953 Tokat’ın Sesi Gazetesi

Bekir Suphi Aktan, tayin edildiği Merkez Valiliğine bugün gidiyor.

**

O dönemde Tokat’ta öğretmenlik yapan, Profesör Dr. İlhan Başgöz, 21 Kasım 2008’de Radikal Gazetesi’nde yayınladığı bir hatırasında işsiz kalan bir valinin o dönem dramını yansıtmaktadır:

“Her ay liseye gelir öğretmenleri toplar onlara ve bize demokrasi dersi verirdi. O yıllarda bunu yapmak bir cesaret işi idi.

Bana Albert Gabriel’in Tokat Abideleri bölümünü Fransızca’dan Türkçe’ye çevirmemi istemişti, yapıp verdim.

Onu merkeze çektiler, sıkıntılı bir hayat yaşadı. Vakıflar Apartmanında küçük bir daireye sığınmışlardı. İşsizdi o da benim gibi. Dertleştik bir müddet bana :”Kahvaltı için birkaç kuru zeytin ve çayı ancak bulabildiklerini “söyledi. Çok üzüldüm.

(Rahmetli  -oğlu-MHP Milletvekili Gündüz Suphi Aktan’ın hatıralarından yola çıkarak 1950 Seçimlerinde Tokat’ta CHP’den aday da olan Aktan’ın DP tarafından görevden alınmasından sonra, aile, bu sıkıntılı yıllarda önce İstanbul’a taşınmış sonra Ankara’ya nakletmiştir.)

**

Vali Bekir Suphi Aktan’ın Muş Valiliği sırasındaki davranışları da o döneme ışık tutması bakımından hayli ilgi çekici olduğundan yazımızın son bölümüne ilave etmeyi uygun buldum.

1949–1950 yılları arasında Muş Valiliği yapan Bekir Suphi Aktan, vilayetin önde gelenlerine :  ”DP’ye oy verenler ya asılacaklar ya da sürülecektir. Hepinizin kendi mıntıkanızda nüfuzunuz var. Herkes bölgesine sahip çıkacak DP’ye bir oy dahi çıkmayacaktır. Aksi hâlde siz mesulsünüz” demiştir.

Haliyle böyle bir davranış içinde bulunduğu için DP İktidarı döneminde merkeze alınmıştır.

 

Şehrimizde kaldığı üç yıllık süre içinde pek çok çalışmaya imza atan Vali Bekir Suphi Aktan’ı rahmetle anıyor, XIV. Valimiz Fazıl Kaptanoğlu yazısında buluşmak dileğiyle hayırlı Ramazanlar temennisinde bulunuyoruz.