Tokat’ı Selden Kurtaran Adam

Tokat’ın coğrafi yapı bakımından engebeli bir yapısı vardır. (V) şeklindeki dağların arasında kurulmuştur. Bir tarafta Gıj, Gıj Dağı, diğer tarafta Haç Dağı bulunmaktadır.

            Doğu tarafta Kızıl İnişin Sivas’a doğru uzanan bir yükseltisi, karşısında Turhal’dan Niksar’a kadar uzanan Topçam Dağının uzantısı mevcut.

Eski insanlar her hangi bir sel felaketine uğramamak için dağın eteklerine konutlarını yapmışlardı.

Tarihte ne kadar ormana, yeşile değer verdiyseler de, sonraları unuttular ormanın faydalarını. Kesip kullanmaya hoyratça yakmaya başladılar. Bu tabiattır yapılan kötülüğe de iyiliğe de karşılığını verir af etmez. Ormansız dağlar taşların adı seldir. Dağlarda, tepelerde tutunamayan yağmur suları birleşerek derelerden Behzat Deresinden Yeşilırmak’ın Tozanlı çayına akar. Behzat Deresi Irmak olur, Yeşilırmak derya denize döner. Ne  mal bırakır ne can, önüne alır götürür.

Deprem, ateş, yel, sel, bir felakettir. Önlem alınmazsa, can mal zayiatına sebep olur. emekler, kazançlar zayi olur. Tokat’ta selin ağzına kurulmuş bir şehirdir. Selden birçok zararlara maruz kalmıştır. Sel üstüne ağıtlar yakılmış, şiirler söylenmiş, destanlar türkülerde ki yanık sesleri duymayan kalmamıştır.

            “Tokat selden, Sivas yelden yıkılacak”  sözü halk arasında yaygındır. Selinde yelinde sebebi insanın cahilliği, ormanın yok oluşu, ağaçların katledilişidir. Tokat sık, sık sel baskınları ile karşı karşıya kalan bir ildir. 1909 yılında ki selde Yeşilırmak kenarında Behzat deresinin ırmağa kavuştuğu yerde çadırlı ordugâhta bulunan 500 kişilik bir askeri birliğin sele kapılarak kaybolduğu söylenir. Bu selden, askerlerin dışında sivil halktan ne kadar can kaybının olduğu bilinmemektedir. Mal kaybının tutanaklarda tespit edilse de, tespit edilemeyen mal varlığı bilinmemektedir.

1909 selinden sonra, 1936, 1946,1949 ve 1951 sellerinde de Tokat acı hatıralarla dolu anıları geride bıraktı. 1951 yılında ki sele tanık olan bir bakan çektiği telgrafta “Tokat’taki selden 446 ev, 122 dükkânın aşırı zarar gördüğü, 22 insanın da canından olduğu bildirilmiştir. 

Türkiya Cumhuriyeti kurulalı yıllar olmuş, savaş bitmişti. Kalkınma büyük bir hızla sürmekte, yeni devrimlerle Türk Milleti var gücüyle ayağa kalkmaktaydı. Türkiye’nin her bölgesinde ayrı bir sorunu ve derdi vardı. Türkiye’nin yaraları hızla sarılıyordu. Her sorun ve problemi çözmek yıllarını alıyordu.

Orman Bakanlığı Erozyonla Mücadele ve Mera ıslahı Tatbikatı Grup Müdürü olarak 1955 yılında Yüksek orman mühendisi Kemal Aşk’ı Tokat’ta görevlendirir. Kimdir bu Kemal Aşk?

            1922 yılında Gaziantep’te doğdu. 1944 yılında İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi’nden mezun oldu. Orman Genel Müdürlüğü’nde yurdun muhtelif yerlerinde çeşitli görevlerde bulundu. 1953–1955 yıllarında Fransa’da Nency Orman sulama milli okullarda erozyonla ihtisas yaptı. 1955 yılında yurda dönerek Tokat sel havzası ıslahı ve ağaçlandırma çalışmalarını organize eti. Türkiye’de erozyonla sellerle mücadele ilk kez Orman Bakanlığı tarafından 1955 yılında Tokat’ta Behzat deresi havzasında başlattı. Tokat’ta selle mücadeleyi başlatıp, uygulayan Kemal Aşk vardı.

Bu  güzelim yurt köşesinde çeşitli medeniyetler kurmuş konup göçenlerin ayak izleri vardı.

Bu güzelim kenti olası felaketten kurtaran kişileri unutmamamız gerekir.

Kemal Aşk Tokat’ı sel almıyor belgeseli yapıldı. Dört yıl süren bir çalışma sonucunda erozyonun büyük bir kısmı önlenebildi. Bu çalışma Türkiye’de erozyonla savaş çalışmalarının başlangıcı oldu. 1958-1962 yıllarında Ankara Ormancılık Araştırma Enstitüsünde erozyonla savaş konusunda araştırmacı olarak çalıştı. Bu arada Cezayir, Yugoslavya, Avusturya, İtalya ve İran’da yapılan erozyon önleme çalışmalarını tetkik imkânı buldu.

 

1962- 1973 yılları arasında Fas ve Haiti’de on yıl süre ile Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Teşkilatı (FAO) Toprak Muhafaza Uzmanı olarak görev yaptı.

1974-1976 yıllarında ağaçlandırma ve erozyon kontrol genel müdürü olarak görev yaptı. yüksek Mühendis Kemal Aşk, 4 Kasım 1955 tarihinde İzmir’de yaşanan sel felaketini üç ay önceden tahmin etti. Nitekim Kemal Aşk İzmir’in şansı olarak 2001’de İZSU yönetim kurulu üyeliğine getirildi.

2001–2005 yılları arasında İZSU Yönetim Kurulu olarak çalıştı. İzmir Büyük Şehir Belediyesi’ne bağlı İZSU ile Ege Orman Vakfı’nın ortak çalışması sonucu Polıgon derede yapılan çalışmalarla sel baskınını önledi.

                                                                               (Devam edecek)

                                                                                               Süleyman Erkan

                                                                                    26.06.2017 Bedestenlioğlu / Tokat