TOKAT VALİLERİ (XVI) BİR ŞAİR VALİ TURGUT HAYATİ EĞİLMEZ

TOKAT VALİLERİ (XVI)

BİR ŞAİR VALİ

TURGUT HAYATİ EĞİLMEZ

Hasan AKAR

                Emekli Subaylardan Filibeli Tahsin Eğilmez ile Kazan Türklerinden Münevver Hanım'ın oğludur. 1915 (1331 R.)'de İstanbul'da doğdu. 1934'de Kabataş Erkek Lisesi'ni "Pekiyi" derecede bitirdi. Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden mezuniyetinden sonra  muvazzaf askerlik hizmeti için, Ekim 1937'de silah altına alındı. 30 Ekim 1938'de yedek teğmen rütbesiyle terhis edildi. Kasım 1938'de İnhisarlar (= Tekel) Umum Müdürlüğü Tuz İşleri Fen Şubesi Memurluğu’na tayin edilerek devlet hizmetine girdi. Bu görevden Ocak 1939'da idare mesleğine geçti. Kocaeli Maiyet Memurluğu’nda stajını tamamladı.

                1942'de Gülnar, 1944'de Bozova, 1948'de Boyabat, Erfelek Kaymakamlığı (31.05.1948-02.03.1951)1951'de İznik Kaymakamlıklarına; bu görevde iken 24.10.1952 tarihli kararname ile İçişleri Bakanlığı 60 Lira kadro maaşlı Üçüncü Sınıf Mülkiye Müfettişliği’ne getirildi. Mülkiye Müfettişi iken valiliğe yükseltildi. 13 Eylül 1955'de Elazığ Vekil Valiliğine; (13.09.1955-30.11.1955) 29 Kasım 1955'de Tunceli (1955-1957), 1 Temmuz 1957'de Tunceli Valiliği’nden Kırşehir Kaymakamlığına atanan Hayati Turgut Eğilmez görevi Kırşehir Kaymakamı Nihat Bor’dan almıştır. (01.07.1957-21.05.1958) Bir önceki iktidar tarafından illikten ilçeliğe düşürülen Kırşehir’in yeniden il olması 1 Temmuz 1957’de Resmi Gazetede yayınlanan Nevşehir Vilayetine bağlı Kırşehir Kazasının Yeniden bir vilayet kurulmasına dair kanunla gerçekleşmiştir.

                22 Mayıs 1958'de Zonguldak Valiliği’ne atanmış, ( 22.05.1968-14.07.1959) 1959 yılında Zonguldak Valisi iken Kıbrıs Görüşmeleri için İngiltere’ye giden Başbakan Adnan Menderes ve maiyetinin 17 Şubat 1969’da Londra’da uçak kazası geçirmesi nedeniyle Ankara’ya telgraf çeken valiler arasında yar almıştır.(TBMM Tutanakları)

                20 Temmuz 1959'da İçel (Mersin) Valiliklerine (1959-1960); 8 Haziran 1960'da İçişleri Bakanlığı Teftiş Heyeti emrine; 30 Eylül 1960'da aynı Bakanlık Mahallî İdareler Genel Müdürlüğüne 22 Ekim 1962'de Çankırı (1962-1964), 30 Haziran 1964'de (1964-1967) Tokat, 24 Mayıs 1967'de Aydın Valiliklerine getirildi (1967-1971) Bu görevi sırasında Kuşadası’nın turizme açılmasında büyük payı olmuştur. Bu görevde iken merkez valiliğine alınan Turgut Hayati Eğilmez  1975 yılında  Kocaeli Valiliği’ne atanmıştır. ( 23.05.1975 06.01.1976), Kocaeli’nden İzmir Valiliği görevine getirilmiştir. (5.Ocak 1976-19.09.1977)

                12.09 1977'de İzmir Valisi  iken İçişleri Bakanlığına çektiği yıldırım telgrafla görevinden istifa etmiştir. Bir takım şayialar karşısında valilerin itibarının sarsılacağını ileri sürerek vazifesinde kalmasının  uygun olmadığını beyan etmiştir.

                Bu durum karşısında emekli olarak çok sevdiği İzmir’e yerleşmiştir. 12 Eylül 1980 Askeri İhtilali sonrası gelişen siyasi dönemde kendisine yapılan tekliflere itibar etmeyerek siyasetin dışında kalmaya özen göstermiştir. 3 Şubat 2006 tarihinde vefat etmiş, İzmir’e defnedilmiştir.

                Turgut Eğilmez sıhhatte iken  22 Mart 1945'de Fâhire (Salman) Hanım'la evlenmiş, bu mutlu evlilikten  20.12.1945 doğumlu, Tahsin (İ.Ü. Fen Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü mezunu) ve  15.12.1949 doğumlu, (Özel Eczacılık Y. Okulu Mezunu. Halen İzmir’de eczane sahibi)  Hilmi adlarında 2 oğlu  olmuştur. (Fahire Hanım hâlen hayatta olup İzmir’de yaşamaktadır)

                İçişleri Bakanlığı’ndaki sicil kayıtlarında iyi derecede Fransızca bildiği de yazılıdır. Türk İdarecileri Derneği'nin daimî üyesi idi.

                Boş zamanlarında dinlenmek için polisiye romanlar okumakla meşgul olan Hayati Turgut Eğilmez  öğrenciliğinden beri şiir yazmış, emekli olduktan sonra bütün şiirlerinin yer aldığı çalışmasını 1992 yılında “Geç Kalan Şiirler “ adıyla yayınlamıştır.Eserinde yer alan şiirlerinden bir örnek:

 

“O D İ Y A R

Bir yaşlı köpek havlar karşıdaki sokakta,

Bastığın her kaldırım, bu anda seni tanır,

Yine bekçi düdüğü çizer havada izler.

 İçinde özlemlerin azabı ayaklanır,

 

Son kuş çığlığı diner perde perde uzakta,

Çöker omuzlarına yürümek bilmez zaman.

Sonra sükût geceyi, gece her şeyi gizler.

Sular, dolan çiledir boşanan pınarlardan,

 

Evler Ay'dan saklanmış gölgeliklerde erir,

Rüzgâr, her mevsimde karlar serper saçına;

Dallar hayal içinde birbirine el verir,

 Sağ kalan duygularla kurtul da o diyardan,

 

Fısıldaşır gecenin sükûnunu bozmadan.

Düşünmeden razı ol gömdüğün bir kaçına.”

İstanbul, 1944

 

                Tokat tarihi için apayrı bir değeri olan Halis CİNLİOĞLU Kütüphanesindeki gazete ve fotoğraf  arşivlerini Kıymetli Ağabeyim, Araştırmacı M. Ali Cinlioğlu ile birlikte tarayarak o döneme ışık tutan bilgileri aşağıya aktarmaya çalıştık.

4 Temmuz 1964 tarihli Turhal Demokrat Gazetesi

Yeni Valimiz Turgut Eğilmez Geldi

Çankırı’dan ilimize tayin olunan Vali Sayın Hayati Turgut Eğilmez Salı günü  ilimize gelmiş ve Çarşamba günü  görevine başlamıştır.

*

Almus Barajı açılışı 1965

                Sabah Postası’nın 6 Ekim 1966 tarihli haberine göre Baraj açılışında ilimize gelen Başbakan Süleyman DEMİREL, DSİ Genel Müdürü Arif ONAT, Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanı İbrahim DERİNER, Tokat Belediye Başkanı Mesrur GÜRGENÇ, Tokat Valisi Turgut EĞİLMEZ birer konuşma yaptıktan sonra Almus Barajı ve Santrali’nin açılışı gerçekleştirildi.

                Törene Devlet Bakanı Rafet Sezgin, Ali Fuat Alişan ve Tarım Bakanı Bahri Dağtaş, Tokat Milletvekilleri Osman Hacıbaloğlu, Bedrettin Karaerkek, Dr. Cevdet Aykan, Osman Saraç ve Senatör Zihni Betil’de katılırlar. Basın mensupları ve çok sayıda bürokratın yanı sıra  il ve diğer ilçelerden gelen çok sayıda vatandaşımız töreni izlemiştir.

*

                1966 -1967 Öğretim yılında Ticaret Lisesi Sulusokak’taki eski ortaokul binasında 16 Ekim 1966 tarih itibarıyla 125 öğrencisiyle eğitime başlamıştır. Aynı yıl eski kolordu mevkiinde Tokat Ortaokulu eğitime açılarak şehirdeki ortaokul sayısı ikiye çıkarılmıştır.

21 Ekim 1966 tarihinde de Tokat Ziraat Okulu şehrin Fidanlık mevkiinde açıldı. Sağlık Bakanlığı ile yapılan görüşmeler neticesi 1966-1967 yılında Tokat Sağlık Koleji’nin açılacağı halka duyurulmuştur.

*

                Tokat’ta 1964 yılı Eylülünde  gazetelere (Tokat Sabah Postası 22 Eylül 1964)

Şeftali Sokağı yangını adıyla geçen büyük bir yangın meydana geldiği haberi duyurulmuştur. Yangını söndürmek için çevre il ve ilçelerden gelen itfaiyelerin katıldığı yangın sabaha dek ancak kontrol altına alınarak şehir daha büyük bir felaketten kurtulmuştur. Çok sayıda ev ve iş yerinin yandığı olayda Tokat Valisi Turgut Eğilmez’in büyük gayretleri görülmüştür.

*

                Türk Donanmasının kuvvetlendirilmesi için açılan kampanyaya büyük destek verilmiştir. Cumhuriyet Gazetesinin 5.5.1965 tarihli haberine göre Tokat Valisi Hayati Turgut Eğilmez:

“Konu ile ilgili derhal harekete geçtik. Tokat heyecan ve zevkle bu kampanyaya katılmaktadır.” Şeklinde basına  demeç vererek Tokat halkına duyarlılıklarından dolayı teşekkür etmiştir.

*

                1966'da Gümenek ve Turhal yolları asfaltlanarak  vatandaşların daha rahat seyahat etmeleri sağlanmıştır. Diğer ulaşım merkezlerine de asfalt yapım çalışmaları devam etmektedir.

                Yine o dönemde şehrin sosyal  hayatında önemli bir yeri olan sinemacılığa bir yenisi eklenmiş, 1964 yılında Mustafa Sezer tarafından yaptırılan şehrin büyük ikinci sineması Zafer Sineması törenle açılmıştır.

*

                Tokat Toprak-Su Araştırma İstasyonu açıldı. 29 Kasım 1966’da halkın Sipahi Pazarı diye adlandırdığı mevkiye bugünkü  Vakıf İşhanının temeli Vali Turgut Eğilmez ve Belediye Başkanı Mesrur Gürgenç tarafından atılmıştır.

*

                Ülkemizde meydana gelen deprem sonrası bölgeyi gezmekte olan Cumhurbaşkanı Cevdet SUNAY bu gezi dönüşünde, Genel Kurmay Başkanı Orgeneral Cemal Tural  ve maiyetindeki bakanlar  21 Ekim 1966'da Tokat’a gelmişlerdir. Tokat Valisi Turgut Eğilmez ilin meseleleri ile ilgili bir brifing vermiştir.

*

                1952 model Ford marka makam arabası değiştirildi.Sabah Postası 22 Ağustos 1965:

İstanbul’a giden valimiz 1963 model Postlaç marka siyah, içi kırmızı bir araba alarak şehrimize dönmüştür

*

                26 Mayıs 1967 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan kararname ile Tokat Valisi Turgut Hayati Eğilmez Aydın Valiliği’ne atanırken yerine Beşiktaş Kaymakamı olup Elazığ Valiliği’nde çalıştırılan Yusuf Yakupoğlu getirilmiştir.

                *Kasabalarına yaptıkları hizmetten dolayı (1965 Kasım ayında Başçiftlik Köy yolunun tamamlanarak açılması)bir vefa örneği olarak bugün ilçe merkezi olan Başçiftlik’te Turgut Eğilmez Caddesi bulunmaktadır.

                Yazımızın sonunda Tokat’ a yeni atanan Valimiz Sayın Dr. Ömer TORAMAN Bey’e hoş geldiniz diyor, başarı dileklerimi sunuyoruz.

 

                XVII valimiz Yusuf YAKUBOĞLU yazımızda buluşmak ümidiyle .