TOKAT YOLU KALDIRIM / TUTUN BENİ KALDIRIN

TOKAT YOLU KALDIRIM / TUTUN BENİ KALDIRIN

“8 Eylül 2003’de meçhul bir trafik kazasında kaybettiğimiz Eski Tokat Valisi Recep YAZICIOĞLU’nun aziz hatırasına ve yeni Valimiz Sayın Ömer TORAMAN’a hoş geldiniz dileğiyle…”

 

“Tokat yolu kaldırım,

Düştüm beni kaldırın.

Hediyemin uğruna ,

Vurun beni öldürün.” (Bir Tokat Türküsü)

                23 Ağustos 2017 tarihinde haber sitelerine düşen bir haber uzun zamandır yazmayı düşündüğüm haber nitelikli yazımı hızlandırmama sebep oldu. Haberin:

“Süper Valinin Emaneti Yeniden Restore Edildi.” başlığı altında

                “1984-1989 yılları arasında ilimizde görev yapan Vali Recep YAZICIOĞLU tarafından Almus Tufantepe’de yaptırılan ancak yıllardır metruk halde bulunan iki katlı konak yeniden restore ettirilerek şehrimize gelecek misafirlerin hizmetine sunuldu” ifadeleri yer alıyordu.

                Evet , bu binanın yeniden açılışı şehrimizde  görevine başlayan Sayın Valimiz Dr. Ömer TORAMAN’nın  ilk ve vefalı icraatlarından biri bence. Yıllar geçtikçe Tokat’ta anılması bile unutulan Vali Recep YAZICIOĞLU’nun aziz hatırasına yapılan en güzel bir hareket.

                Tokat Gazetesi’nde Tokat Valileri yazı serimizi yayınlarken bu vefa haberi bizim düşüncelerimizle örtüştü doğrusu. Biz bu yazımızda her yıl biraz daha sahipsizliğimizden olacak tarihin sessizliğine gömdürülen Tokat Bey Sokağı ve bu sokakta bulunan eski Vali Konağı’nın içler acısı durumunu konu edineceğiz.

                Bey Sokağı, Plevne Kahramanı Gazi Osman Paşa’nın, Tokat Milletvekilleri Sıtkı Atanç, Selahattin Gülüt, Ali Şevki Erek’in  doğduğu sokak. Bey Sokağı Dimes ve Diren Şaraplarının kurucusu Vasfi Diren’in,Yargıtay  Onursal Başkanı Sabih Kanadoğlu, Belediye Başkanı İsmet Saracoğlu,Tokat valileri  ve nicelerinin soluklandığı bir sokak.

                Bundan dört yıl evvel Tokat Anadolu Lisesi Müdür Başyardımcısı iken Tarih Öğretmeni Mehtap Çıtak ve öğrencilerimiz Bilal Erdem,  Yağız Altınsoy, Beyzanur Parlak ile "Beylerin Sokağı Bey Sokağı"  konulu bir proje hazırlayarak bunu Tokat Güneş TV işbirliği ile belgesele dökmüştük.

                Sağ olsunlar Tokat İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından teşekkürle ödüllendirilmiş, İl Müdürümüz Levent Yazıcı Bey’den belgeselin OKA’ ya da sunulacağı sözünü almıştık.  Projeyi takip edemedik, rüzgârlar başka esip biz sessizce sürüklendik farklı mekânlara. Bildiğimiz kadarıyla proje maalesef raflarda kaldı.

                Diğer konu Bey Sokağı’ndaki eski Vali konağı ile ilgili.

                Cumhuriyet dönemi ve sonrasında Tokat’a atanan valiler Beybağı’nda, Beybağı Camii arkasındaki bir evde (Yakın zamanda yıkıldı) kalmışlar daha sonraki dönemlerde Bey Sokağı’nda kiralanan evde ikamet etmeye başlamışlardır. Biz Tokat Gazetesi yazı İşleri Müdürü Fatih Kılıç Bey’le hem Bey Sokağı’nı hem de bu konağı 23 Ağustos 2017 Perşembe günü bir daha gezerek içler acısı görüntülerine üzülerek şahit olduk.

                Tokat Valileri ile ilgili yazılarımıza ulaşan eski valilerin bugün seksen doksan yaşa ulaşan evlatları bize bu konağı soruyorlar ve bazı fotoğrafları gönderiyorlar.

                Bu konakla ilgili bir mektup ve fotoğrafların bir bölümü 11 Nisan 2017 tarihli olarak Tokat’ın 5.Valisi Ali Rıza CEYLAN’ın hayatta olan ve hâlen İstanbul’da yaşayan oğlu Avukat Ertuğrul CEYLAN’dan geldi:

                “Bu defa size albümde bulduğum Tokat’ta Bey Sokağı’ndaki Vali Konağı’nda çekilmiş üç fotoğraf gönderiyorum. Birinde babam odasındaki koltukta gazete okuyor. İkinci fotoğraf Vali konağının avlusunda beş çocuğu ile görünüyor. Fikret ve Neriman Ablalarım, Deniz Teğmeni ağabeyim Sami, küçük kardeşim Metin ve ben. Üçüncü fotoğrafım Cumhuriyet İlkokulunda öğretmenimiz Vehbiye Hanımla beraber bir hatıra.”

                25 Şubat 2017’de İstanbul’da ziyaret ettiğim Atatürk’ün İstiklal Savaşı’nın son dönemlerinde şoförlüğünü yapan Ahmet OĞUZ’un (Halk arasında bilinen ismiyle Arap Ahmet)   (Daha sonraki yıllarda Tokat Valilerinden Recai GÜRELİ, Faiz ERGUN, Selahattin ÜNER ve İzzettin ÇAĞPAR’ın şoförlüğünü yapacaktır. Bu konudaki yazımız KÜMBET Dergisinin önümüzdeki sayısında yayımlanacaktır) İstanbul’da yaşayan 1930 doğumlu kızı Nebahat Oğuz’la yaptığım röportaj ve temin ettiğim fotoğraflar da bu konakla ilgili araştırmalarımıza gün ışığı oldu.

                “Bildiğim kadarıyla Cumhuriyet’in ilanından sonra devlet Bey Sokağı’ndaki bir konağı Tokat Valilerine lojman olarak tahsis etmiştir. Babam İstiklal Savaşı yıllarında bir müddet Gazi Mustafa KEMAL’in şoförlüğünü yapmıştı. Cumhuriyet kurulduktan sonra da Tokat’a gelmişiz. İyi hatırladığım Valilerden   Recai Güreli, Faiz ERGUN, Selahattin ÜNER, İzzetin ÇAĞPAR bu konakta ikamet ettiler. Gazi Osman Paşa Bulvarı’na yeni vali konağı yapılınca Vali İzzetin Çağpar oraya taşındı.

                Recai GÜRELİ’nin o zaman çocuğu yoktu beni kendi çocukları gibi severlerdi. Biz de bu sokağın bir arkası olan Beyhamam Sokağı’nda oturuyorduk. Annem genellikle onlara sevdikleri Tokat yemeklerini yapar götürürdü. Vali İzzetin ÇAĞPAR Tokat batını çok severdi. Konağa dışarıdan  bir misafir geleceği zaman anneme:

                -Mürüvvet Hanım bat yap, derdi.

                Önemli toplantılara babamla beraber annemi mutlaka çağırırlardı.

                Vali İzzettin ÇAĞPAR’ın çocukları Sargon’un sünnet düğünleri bu konakta yapıldı. Bu sünnete kardeşim Bayşat da katılacaktı ama hastalandığı için onun sünneti o vakit yapılamadı. Bestekâr Cevdet ÇAĞLA eşi Sara Hanım ve kızı Hülya ile beraber bu törene geldiler. Ömrümde az rast geldiğim bir müzik ziyafeti çektiler. Akşam da Halkevinde ayrıca bir balo tertip edildi.

                İlk yıllarda valilerin makam arabası yoktu. Faytonla hükümete giderlerdi. Daha sonra makam otomobilleri alındı.”

                Bey Sokağı sakinlerinden olup hâlen Ordu’da ikamet eden doksan yaşındaki Türkan ATANÇ Hanımefendi ile bu konak konusunda yaptığımız görüşmede:

                "Bu konağın bir dili olsa da söylese. Ne valiler geldi geçti bu konaktan. Her biri apayrı bir kültüre sahiptiler. Tokat’la özellikle de Bey Sokağı sakinleriyle güzel komşuluk ilişkileri içinde bulundular. Pek çok valinin eşi ve çocuklarını bu konaktan ağlaşarak uğurladık. Vali İzzetin ÇAĞPAR’ın oğlunun sünnet törenini hiç unutmam çok eğlenceli ve görkemli olmuştu.

                Halen hayatta olan ve Bey hamam Sokağı’nda ikamet eden Tokat’ın eski şoförlerinden 89 yaşındaki Turan Türk de valilerin bu konakta sakin bir hayat sürdüğünü, hükümetin zaten hemen yakınlarında olduğunu ve makam arabalarının konağın avlusunda durduklarını söyledi.

                1930 doğumlu ve bugün hayatta olmayan Galip BERK ve eşi Nuriye Hanımla 20 Ocak 2007’de Bey Sokağındaki kendi evlerinde yaptığım ve Tokat  Güneş TV bünyesindeki  “Tokat Güneş Aktüel “ adlı dergide yayınladığımız  “Recep YAZICIOĞLU gitti, Bey Sokağı bitti” röportajımızdan  o konakla ilgili bölüm:

                “O zamanlar bugünkü gibi otomobil yok varsa tek tük. Ulaşım ve nakliye için at, eşek en iyi vasıta.Bir gün Kaşıkçı Bağlarından at arabamızla evimize, Bey Sokağına geliyoruz. Vali Konağının yakınına geldiğimizde kapının önünde bekleyen bekçi koşarak yanımıza geldi ve bizi durdurdu. "Vali Bey uyuyor, onu sakın rahatsız etmeyin, hemen dönün başka taraftan gidin ” dedi. Babam bu sözlere çok sinirlendi, kendisinin icra memuru olduğunu söyleyerek bir kağıda adresi yazıp bekçiye verdi. Bekçi de ne yapsın emir kulu baktı ki iş karışacak oradan süratle Behzat’a doğru gidip ortadan kayboldu. Biz de arabamızı sürdük evimize geldik”

                Tokat Valiliği’nce yayımlanan Kültürel Değerler Yapı Envanteri’nde bu konakla ilgili şu bilgiler mevcut.

                “Ev iki yüzlü, iç sofalı plan tipinde inşa edilmiştir. Zemin, ara kat, bir katlı yapıdır.. Cephenin ortasında yer alan çift kanatlı ahşap giriş kapısının üstünde sivri kemerli, yanlarında dikdörtgen aydınlatma pencereleri vardır.. Pencereler zamanla değişime uğramıştır. Kırma çatılı alaturka kiremitle kaplıdır. Yapım tarihi 19.Yüzyıl olup yaptıranı belli değildir. Bina, 14.09.1984 tarih ve 379 nolu karara istinaden tescil kayıtlıdır.

                Şu an bu konağın arka bölümünde  oturan sahibi Turgut Erol adlı vatandaşımıza göre konak, Tokat valilerinin oturduğu yüzyılı aşkın bir tarihe sahiptir. Bahçesiyle birlikte 1060 metrekaredir. Beş hisseli olan  konak bakımsızlıktan zamanla harap olduğundan  acilen restorasyona ihtiyaç duymaktadır.

                Evet diyeceğimiz, dileğimiz şu:

                Bu evlerde insanlar gibi her mevsimi, acıyı, mutluluğu yaşadılar. Onbeşlilerin asker elbiseleri bu sokakta dikildi, çorapları bu evlerde örüldü. Yemene gidip de gelmeyenlere yakılan ağıtların bir kısmı burada yakıldı. Sivas’tan Cihan Harbine katılacak Mevlevi Alayına seçilen dervişler sancaklarıyla bu sokaktan dualarla ney sesleri içinde uğurlandı.

                Ve sonunda Bey Sokağı yorgun düştü, küstü dününe, ağıt yaktı kaderine. Bir zaman sonra şairin dediği gibi oldu :

 

“Asr-ı gurbet harap etmiş yurdumu

Bülbül gitmiş baykuş konmuş gel hele

Ben ağayım, ben paşayım diyenler

Kapıları kitlemişler gel hele.

 

                Bey sokağında artık kapılar kilitli. Kepenklerin, kafeslerin arkasından ses veren yok. Kapı tokmakları yasta, çalan yok. Üç beş eşraf torunu içinde yaşadıkları evlerinde zamana direnmeye çalışıyorlar ama Bey Sokağı maalesef her gün biraz daha yıkılmaya yüz tutuyor. Hatıralar artık gülmeyen evlerin yüzlerinden güneşin son ışıklarında birer birer siliniyor.

                Bey Sokağı ile birlikte bu vali konağı da Almus Tufantepe örneğindeki gibi bir vefa bekliyor, sonrasında da yalvarıyor bizlere ve şehrin yöneticilerine:

 

“Tokat yolu kaldırım

Tutun bizi kaldırın”