ŞEKER FABRİKALARI

Sofraların baş tacı olmazsa olmazı çayımızın yol arkadaşı şekerler vardır. Son zamanlarda çayı şekersiz içenler çoğalsa da beslenmemizde şeker ve şeker ürünlerinin yeri başkadır.

            Pancar, yüzbinlerce ailenin umudu, geleceği, geçim kaynağıdır, pancar ekicilerinin. Yağmur, yaş demeden ekilen pancarlar, güneşle iki yaprak olunca teklemesi, çapası yapılır. Sonra ikinci çapası. Sulaması, aralarındaki otların alınması, Eylül, Ekim, Kasım, Aralık aylarında sökümü, yapraklarının kesimi, fabrikaya teslimi zor da olsa zevkli bir iştir çiftçiler için. Fabrikada çalışanlar şekere çevirir pancarı. Değişik yöreye taşıyan nakliyeciler olur… Şekeri satan, üretimde kullanan sanayi ve fabrikalara can verir, umut verir. Yüzbinlerce aileler şeker pancarından geçimini sağlamaktadır.

            696 sayılı torba K.H.K.’la 4634 sayılı Şeker Kanunu çıktı. “Pancar Kotası ve Nişasta Bazlı Tatlandırıcılar” kararını artık Tarım Bakanı verecek. Pancar Türk çiftçisinin önemli bir gelir kaynağıdır. Şeker pancarı çiftçiden, işçisinden, toptancısından, bakkalından, marketinden, pastacısından, tatlıcısından nakliyecisine kadar herkesin umut ve ekmek kapısıdır. Hayvan besicilerinin temel besin kaynağı küspe, melez ayrı bir geçim kaynağıdır. Pancardan üretilen alkol ve ispirto ise başka iş kapılarını açmaktadır.

            Böylesi ülkenin milli gelir kaynağının özelleştirilmesi, ürünlerin başka ülkeden alınması doğru değildir.

            Özelleştirme İdaresi Başkan Vekili Ahmet Aksu, Malatya, Erzincan, Elazığ, Elbistan, Kastamonu, Kırşehir, Turhal, Yozgat, Çorum, Çarşamba Şeker Fabrikaları özelleştirmeleri için ihale açıldığını duyurdu. Şeker Kurulu tarafından belirlenecek kotalar çerçevesinde Beş Yıl boyunca yerli pancarlardan şeker üretim kotası getirildi.

            Özelleştirme İdaresi 2009 yılı sonunda Altı şeker fabrikasını satışa çıkarmıştı. Bunlar Turhal, Çorum, Kastamonu, Çarşamba, Yozgat ve Kırşehir fabrikalarıydı. O tarihte pancar üreticileri ve Pancar Kooperatifler Birliği (Pankobirlik), “özelleştirme şeklinin yanlış olduğunu, pancar ve şeker üretimini olumsuz etkileyeceğini” iddia ederek özelleştirmeye karşı tavır almıştı.

            Türkiye’de 33 şeker fabrikası var. 25’i Türk Şeker’e (Kamuya) ait. 8’inin sahibi pancar üreticileri Kooperatifi Birliği (Pankobirlik) ve özel sektör grubu.

            Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarında kurulan, Alpullu, Uşak, Eskişehir ve Turhal Şeker Fabrikalarıdır. Demokrat Parti 1950’den sonra sermayenin tabana yayılmasını sağlamak için pancar üreticilerinin kuracakları kooperatifle her ilde bir şeker fabrikası politikasını benimsemişti. Bu ortaklık çiftçilerin elbirliğiyle kurulan kooperatif sonrası Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. işletti. Sonra kooperatif fabrikalarının yönetimi Pankobirlik’e devredildi. Pankobirlik, Adapazarı, Amasya, Boğazlıyan, Çorum, Kayseri ve Konya fabrikalarının Türkiye’deki toplam pancar şekeri üretiminin yüzde 40’ına yakın kısmını gerçekleştiriyor.

            2009 yılında pancar eken çiftçi sayısı 187,938’dir. 17 milyon ton pancar üretiyor. 2010 yılında 2,2 milyon ton şeker üretildi. Mısır’dan, mısır şurubu üreten 6 tesisin 2010 yılı üretimi 515 bin tondur.

            2016 yılında Türk Şeker’de 8 bin kişi çalışıyordu. Bir milyon 225 ton şeker üretilip satıldı. 502 bin ton melez, 3 milyon 77 bin ton küspe üretildi. Gelişmiş ülkelerde insanın günlük enerji ihtiyacımızın yüzde 10’ununu şekerden karşılamaktadır.

            Cumhuriyetin ilk yıllarında şeker fabrikaları kurulduğunda “Beyaz Devrim” adıyla adlandırılıyordu.

            Şeker Fabrikaları millidir. Milli olan bir endüstri ürünü pancarı üreten şeker fabrikaları kapatılamaz. Aksine geliştirilip çoğaltılması gerekmektedir. Her yurttaş iyi düşünüp şeker fabrikalarına sahip çıkmalıdır. Özelleştirilip kapatılan yeni fabrikalar, yeni üretim alanları açılmalı. İşsizlik biran önce önlenmelidir.

 

 

Süleyman Erkan / 01.01.2018 / Tokat