BURIDAN’IN EŞEĞİ
BURIDAN’IN EŞEĞİ

“En kötü karar kararsızlıktan iyidir”

Bu dursun burada biz konuya girelim:

Jean Buridan (1295-1356) Fransız bir rahip, aynı zamanda ortaçağın öne çıkan filozoflarından. Teoloji ve felsefe dışında fiziğe de kafa yormuş ve Kopernik Devrimi’nin öncülerinden olmuş. Onu asıl ünlü eden ise kendisine atfedilen bir düşünce deneyi: Buridan’ın Eşeği...

            Sağında ve solunda aynı kalitede ve miktarda birer saman balyası olan ve her ikisine de eşit uzaklıkta bulunan bir eşek ne sağdaki balyayı soldakine, ne soldaki balyayı sağdakine tercih etmek için mantıklı bir sebep bulamaz, seçim yapamaz ve dolayısıyla açlıktan ölür. Buridan; tam olarak denk iki durumla karşılaştığında irade kördüğümü çözemez ve kararı vermek için koşulların kendiliğinden değişmesini bekler, demiş ve eşit iyiler arasında mantıklı bir seçimin yapılamayacağını söylemiştir.

            “Buridan’ın eşeği” alegorisi aynı özelliklere sahip alternatiflerle karşı karşıya kalındığında birinin yerine diğerini seçememe durumu için felsefe ve politikada sık sık kullanılır. “Tek seçeneği olanın aslında hiç seçeneği yoktur” cümlesine çoğul alternatiftir. Seçenekler birden fazla ama değerleri birbirinin aynı gibi ise bunun da benzer olduğunu söyler.

            Konumuz böyle… Şimdi hayatımızın içinde buradaki duruma düştüğümüz zamanları ve o esnada nasıl bir yol izlediğimizi düşünme zamanı. Boş metro vagonuna girip nereye otursam diye düşünürken ayakta kalma gibi basit mevzuları değil tabi. Hayatımızı doğrudan etkileyen kararları kastediyorum. Unutmayalım ki Buridan’ın eşeği paradoksunu çözecek sihir “özgür irade”dir. Onu kullanarak bu zor durumlarda çözüme ulaşabiliriz. Aslında filozofun vurgulamak istediği de budur.

https://tr.wikipedia.org/…/Buridan%27%C4%B1n_e%C5%9Fe%C4%9Fi