TÜBERKÜLOZ HASTALIĞININ TANISI TEDAVİ YÖNTEMLERİ
TÜBERKÜLOZ HASTALIĞININ TANISI TEDAVİ YÖNTEMLERİ

Medicalpark Özel Tokat Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Gökhan Aykun 24 Mart Dünya Tüberküloz günü olması münasebetiyle tüberküloz hastalığının tanısı,tedavi ve korunma yöntemleri bilgilendirmelerde bulundu.

TÜBERKÜLOZ TANISI

            Hastanın şikâyetleri, genel durumu, fizik muayenesi ve akciğer filmi bulguları ile tüberküloz hastalığı şüphesi olabilir. Bakteriyolojik olarak basilin gösterilmesi ile tanı kesinleşir. Bunun için 3 gün sabah balgamı incelenir. Balgam çıkaramayan hastalarda uyarılmış (indükte) balgam alınmalıdır. Bazı hastalarda mide suyunda basil araması yapılabilinir. Hiçbir şekilde balgam alınamazsa bronkoskopik lavaj yapılabilinir. Bazı vakalarda biyopsi ile tanı konulabilinir. Tüberküloz hastalılığının semptomları yavaş gelişir(sinsidir).En sık rastlanan bulgular öksürük, halsizlik, iştahsızlık, zayıflama, çocuklarda kilo alamama, gece terlemesi, balgam, ses kısıklığı, nefes darlığı, bazen hastalarda kan tükürme (hemoptizi) olabilir.

            Balgam yaymasının incelenmesi ile ARB aranması ARB görülmesi bulaştırıcılığın fazla olduğunu gösterir. Bazı vakalarda tüberküloz kültürü yapılır. Özel besi yeri kullanılır.1-2 ayda üreme olması beklenir. Ayrıca tüberkülozda anemi, eritrosit sedimantasyon hızında ve CRP de yükselme ve trombositopeni görülebilir.

TÜBERKÜLOZ TEDAVİSİ

            Tüberküloz tedavisinde, basilin duyarlı olduğu ilaçlar bir arada kullanılır. Yeterli süre tedavi edilmelidir, tedavi uzun süreceği için hastanın tedaviye uyumunu sağlamak çok önemlidir. Ülkemizde tüberküloz hastalığı tedavi rejimleri 1996 verem danışma kurulunda belirlenmiş ve halen değişikliğe uğramamıştır. 1 günlük ilaçların tümü tek seferde ve açken alınmalıdır. Tedavide 2 dönem vardır, başlangıç ve devam dönemi. Başlangıç döneminde basil yükü fazla olduğu için 4 ilaç kullanılır. Başlangıç dönemi tedavisi en az 2 ay olmak üzere, balgam temizlenene kadar ve ilaç duyarlılık testi istenmiş ise sonucu çıkana kadar sürdürülür. Sonra devam tedavisine geçilir. İlaç sayısı azaltılır. İlaçlara direnç varsa ilaç sayısı azaltılmayabilir.

            Tedavide kortikosteroit kullanımı: menenjit tüberküloz, perikart tüberkülozu tüberküloz plörezi, genel durum bozukluğu, çocukta lenf bezinin bronşa bası yaptığı durumlarda önerilir. Gebelerde streptomisin kullanılmaz. Emziren anneler ilaçlarını kullanabilir.

            İlaçların yan etkileri izlenirken hepatotoksisite, böbrek yetmezliği, işitme ve görme kaybı, aşırı duyarlılık, trombositopeni, var ise bazı ilaçlar kesilir. İlaca dirençli hastaların tedavisi büyük zorluk göstermektedir. Bu durumda Dirençli hasta tedavisi yapan merkezlere yönlendirilirler.

TÜBERKÜLİN TESTİ (TCT) VE KORUYUCU TEDAVİ

            TCT ön kola cilt içine yapılır. 72 saat sonra değerlendirilir. Hasta BCG li ise 15 mm ve üstü, BCG siz ise 10 mm ve üstü, bağışıklığı baskılanmış hastalarda ise 5 mm ve üstü değerler pozitif kabul edilir. Koruyucu ilaç tedavisi hastalanma riski yüksek gruplarda %60-90 koruyucu olduğu gösterilmiştir. Ülkemizde koruyucu tedavi verilmesi önerilen 5 grup insan vardır.

Bunlar:

1-Bulaşıcı tüberküloz hastasının temaslısı olan 35 yaş altı kişiler

2-Son 2 yılda TCT negatif iken en az 6 mm. artış ile pozitif hale gelen kişiler

3-TCT pozitif 15 yaşından küçük çocuklar

4-Akciğer filminde tüberküloz sekel lezyonu olan tedavi almamış kişiler

5-Tüberküloz riskini artıran bağışıklığı baskılanmış TCT pozitif kişiler koruyucu ilaç tedavisinde İNH kullanılır.

            Dünya sağlık örgütünün 2005 yılı için ARB pozitif olguların %70 ini bulma ve bunların %85 ini başarı ile tedavi etme hedefine sırası ile %60 ve %84 oranında ulaşılmıştır. Milenyum gelişme hedefleri için 2015 yılında tüberküloz insidansının artışını durdurmak tüberküloz ölümleri ve prevelansını 1990 yılının yarısına indirmek hedeflenmektedir. Tüberkülozda yeni tanısal testler, aşı ve ilaç geliştirme çalışmaları son yıllarda büyük artış göstermiştir. Önümüzdeki 5 yılda yeni bir tüberküloz ilacı 10 yılda yeni bir aşı geliştirileceği beklenmektedir. Yeni ilaçtan beklenen: tedavi süresini kısaltması, dirençli suşlara etkili olması, latentinfeksiyona etkili olmasıdır. Verem savaşı süreklilik gösterilmesi geren bir durumdur. Hala tüberküloz günümüzde ciddi bir sağlık sorunudur.21. yüzyılda bu hastalıktan 1,6 milyon insanın her yıl hayatını kaybetmesi kabul edilemez bir durumdur.