ADLİ VAKALARDA ÖLÜM ZAMANINI VE YERİNİ BİLDİREN CANLILAR;  LEŞ SİNEKLERİ
ADLİ VAKALARDA ÖLÜM ZAMANINI VE YERİNİ BİLDİREN CANLILAR; LEŞ SİNEKLERİ

Ölüm zamanı, bir cinayet soruşturmasını yürütenlerin ilk sorduğu ve mutlaka yanıtlanmasını istedikleri birkaç sorudan biridir. Üstelik soruşturmayı yönetenler, aylar ya da günlerin değil, kimi zaman saatlerin, hatta dakikaların peşindedirler. Çünkü bir adli vakada ölüm saatini bilmek, şüphelilerin tespit edilmesinde son derece önemlidir.

Özellikle açık alanlarda veya eklembacaklıların çok rahat girebileceği alanlarda meydana gelen adli vakalarda ölüm saatini belirlerken bu canlılardan yararlanılır. Kutuplardan okyanuslara, her ekosistemde yaşamayı becerebilen eklembacaklıların gelişiminden ve süksesyonundan yararlanmaya çalışılır.

Ölüm olayı bir süreçtir ve birçok canlı bu süreçte kendi üzerine düşen görevi çok iyi bir şekilde yapmaktadır. Ölümden hemen sonra çürüme olayı başlar ve çürüme olayında organik maddelerin yıkım süreci çok önemlidir. Çürüme mekanizması bağırsakların saprofit konukçusu olan anaerobik bakterileri tarafından başlatılmaktadır. Protein, karbonhidratlar ve organik madde içeriklerinin yıkımı (aminoasit, yağ asitleri vb.) ile azot, metan, hidrojen sülfit vb. gazlar tarafından dokular sıvılaştırılır ve çürütülür. Çürüme farklı aşamalarda gerçekleşmektedir ve her aşama farklı böcek grupları için çekici özellik göstermektedir.

Eklembacaklılar cesette meydana gelen koku ve gaz çıkışına bağlı olarak ilk birkaç saat içerisinde cesede ulaşırlar ve organik maddelerle beslenmeye başlarlar. Cesetteki çürüme olayının başlamasından sonra genelde cesede ilk olarak ulaşan eklembacaklılar, böceklerdir. Eğer cesede ulaşmak için bir engel yoksa Leş sinek türleri ilk birkaç saat içerisinde cesede yumurtalarını bırakırlar.

Bu olay ceset için biyolojik saati başlatır. Özellikle sinek yumurtaları olmak üzere böcek yumurtaları ve larvalarının gelişiminin incelenmesi ölüm zamanının kolaylıkla tespit edilmesini sağlar.

Ölüm nedeni veya ölüm öncesi gerçekleşen bazı olaylar ceset ile böcek arasındaki etkileşime göre tespit edilebilir. Çoğu kez ölüm yeri bile böcekler sayesinde tespit edilmektedir. Ayrıca böcekler cesedin ölümden sonra ikinci bir yere taşınıp taşınmadığını bulmak için de kanıt sağlayabilirler.

Bir aracın hava filtresinde tespit edilen böcekler, o aracın hangi bölgelerden hareket

ettiğini bize bildirir.

Örneğin, Adli bir soruşturma sırasında, Adana’da bulunan bir aracın Elazığ’a gidip gitmediğini öğrenmek için şüpheli aracın hava filtresindeki böcekler tespit edilir ve bulunan böcekler içerisinden, ekolojik olarak yaşam alanı Elazığ ile sınırlandırılmış bir böcek tespit edilirse, şüpheli aracın o bölgede bulunduğunu kanıtlar.

Calliphoridae (Leş Sinekleri)

Ev sinekleri ve et sinekleri ile birlikte adli çalışmalarda en önemli sineklerdir. İnsanlarla iç içe yaşama son derece adapte olmuş bu böcekler proteince zengin maddelerin bozulduğu yerleri yaklaşık 2 km mesafeden bularak hemen yumurta bırakırlar. 

Çok sayıdaki yumurtalarını cesedin burun, ağız ya da diğer vücut açıklıklarına bırakırlar, bu bölgelerde kurtların kümelenme şekli ve vücutta meydana getirdikleri tahribat ölüm sırasındaki travmaların belirlenmesini sağlayabilir. Calliphoridler genel olarak taze ya da erken evredeki cesetlere kolonize olurlar.

Kurumakta olan ya da iskeletleşmeye başlayan cesetlerde görülmezler.

Her seferde sayıları 180’e ulaşan paketler halinde yumurtalar bırakılabilir ve bir dişi hayatı boyunca binlerce yumurta bırakabilir.

Larvalarının, özellikle baş kısmının büyüklüğü iklimsel koşullarla değerlendirilirse bizlere ölüm saati hakkında bilgi verir.