DİYABET HAKKINDA BİLİNMEYENLER
DİYABET HAKKINDA BİLİNMEYENLER

14 Kasım Dünya Diyabet günü olması dolayısıyla Medicalpark Özel Tokat Hastanesi İç hastalıkları (dahiliye) Uzmanı Doktor Sezai Kaya diyabetin tanısı, çeşitleri, belirtileri, tedavi yöntemleri hakkında bilgiler verdi.

Diyabet Nedir?

            Diabetes Mellitus (DM), pankreasın yeterli insulin üretmemesi veya vücudun ürettiği insülini etkili bir şekilde kullanamaması sonucu oluşan ömür boyu devam eden kronik bir hastalıktır. Normalde besinler,vücudun başlıca yakıtı olan glukoza (şeker) dönüşmek üzere bağırsaklarımızda parçalanırlar.Daha sonra bu glukoz bağırsaklardan kana geçer ve kandaki şeker düzeyi yükselmeye başlar.Sağlıklı bireylerde kana geçen glukoz pankreastan salgılanan insülin hormonu yardımıyla hücrelerin içine taşınır.Şayet insülin hormonu vücudumuzda olmazsa yada etkisi bozulmuş ise şeker hücrenin içine taşınamayacağı için,glukoz kanda artarak şeker hastalığı dediğimiz kan şekeri yükselmesi(HİPERGLİSEMİ) gelişmiş olur.

Diyabeti olmayan bir birey kan şekeri düzeyi açlık halinde 120mg/dl, tokluk halinde(yemeğe başladıktan iki saat sonra)140mg/dl’ nin üstüne çıkmaz. Açlıkta veya toklukta ölçülen kan şekeri düzeyinin bu değerlerin üstünde olması diyabetin varlığını gösterir.

DİYEBET ÇEŞİTLERİ

-TİP 1 DİYABET

-TİP2 DİYABET

-GEBELİK (Gestasyonel) diyabeti

-Diğer sebeplere bağlı(ilaç kullanımına, hormonal bozukluklara,vb)olarak belirlenmiştir.

Tip 1 DİYABET

             Tüm diyabet hastalarının %5-10’u tip 1 diyabetlidir.Tip 1 diyabetin gerçek nedeni bilinmemektedir.Ancak bu hastalığa genetik yatkınlığı olan kişilerde genellikle  viral enfeksiyonlar,stres veya travma gibi bir olay sonrasında tetiklendiği düşünülen insülin yapımından sorumlu pankreas beta hücrelerinin harabiyetine bağlı gelişen mutlak insülin eksikliği mevcuttur.Bu hastalarda günlük enjeksiyonlarda insülin eksikliğinin tedavi edilmesi gereklidir.

Tip 2 DİYABET

            Tüm dünyada tanı konulan diyabet vakalarının %90’ dan fazlasını tip 2 diyabet oluşturmaktadır.

            Tip 2 diyabet genetik zeminde genellikle obezite ve fiziksel inaktiviteye bağlı olarak görülmektedir. Hastalığın temelinde genetik olarak yatkın kişilerde yaşam tarzı ile tetiklenen insülin direnci ve zamanla azalan insülin sekresyon azalması söz konusudur.Gelişmiş ülkelerde toplumun %5-10’u tip 2 diyabetlidir.

            Tip 2 diyabet genellikle40 yaşından sonra ortaya çıkar ve yaşlanma ile sıklığı artar.Bunun la beraber,son yıllarda obezitenin çocukluk çağında artması ile birlikte çocuk ve adölasan  çağda tip 2 diyabet görülmeye başlamıştır.

Diyabetin Belirtileri Nelerdir?

            Diyabeti olan ve kan şekeri yüksek olan kişilerde; sık idrara çıkma, ağız kuruluğu, çok su içme, açlık hissi, kilo kaybı,halsizlik, aşırı terleme, cilt yaralarının geç iyileşmesi, kuru ve kaşıntılı bir cilt, sık sık enfeksiyon gelişmesi, ellerde ve ayaklarda uyuşma karıncalanma görülür. Ancak bu belirtiler zaman içinde yavaş yavaş ortaya çıkar.

Diyabet Tedavisi

            Diyabette tam bir şifa yoktur.Eğer hekim, diyetisyen, hemşire diyabet eğitimcisinden oluşan diyabet ekibinizden iyi bir destek alır ve verilen tedaviye uyum sağlarsanız  diyabeti olmayanlar gibi aktif ve sağlıklı bir hayat sürdürebilirsiniz.

Diyabet Nasıl Tedavi Edilir?

            Diyabet tedavisinde amaç kan şekeri ayarını sağlamak diğer bir ifade ile kan şekeri yükselmelerini ve kankan şekeri düşmelerini önlemektir. Bu ayarın sağlanması komplikasyonların gelişimini önlemek veya gelişmiş komplikasyonların seyrini yavaşlatmak için son derece önemlidir.

İyi bir diyabet kontrolü, kan şekeri seviyenizi mümkün olduğunca normale en yakın tutmak anlamına gelir.Bu durum aşağıdakilerin yapılması ile sağlanabilir.

Sağlıklı Beslenme

Yenilen besinlerin özellikle karbonhidrat içeren besinlerin vücudun ihtiyacından fazla tüketilmesi kan şekeri seviyesini yükseltir. Kan şekeri kontrolünün sağlanmasında diyabetli bireye özgü beslenme tedavisinin verilmesi önemlidir.

Egzersiz

            Egzersiz vücudumuzun  glikozu etkili bir biçimde kullanmasını ve kan şekeri, kontrolünü sağlar. Ayrıca şişman  tip 2 diyabetli kişilerin  kilo kaybetmesine yardımcı olur.

İlaç/ İnsülin

            İnsülin besinlerle kana geçen  şekerin vücut tarafından kullanılmasını sağlayan ve böylece kan şekeri yükselmelerini önleyen bir hormondur. Tip 1 diyabetli kişilerin yaşamak için insüline gereksinimi vardır. insülin bağımlılık, alışkanlık yapacak bir madde değildir.insülin yaşam için elzemdir.vücut insülin yapmıyor ise dışarıdan enjeksiyon yolu ile vücuttaki eksikliği yerine koymak gerekir. Tip2 diyabetli kişilerin kan şekerinin ayarını sağlamak için ağızdan alınan ilaçlara veya insüline gereksinimleri olabilir.

Diyabet Önlenebilir mi?

            Diyabette iyi bir tedavinin  ve tedaviye uyumun iyi sonuçlar verdiğini biliyoruz. Diyabet olduktan sonra önlem,diyabetik komplikasyonların erken tespitini  ve önlenmesini içerir.Fakat diyabetin ortaya çıkmadan önlenmesi.riskli kişilerin diyabetten  korunması da mümkündür. Günümüzde diyabeti önlemek amacı ile yapılan önemli çalışma sonuçları yaşam tarzı değişiklerinin yani sağlıklı beslenme alışkanlıklarının kazanılması,düzenli eğzersiz ve eğitim ile diyabet görülme sıklığının%58 oranında azaldığını göstermiştir.