Tokat’ın Tarihi Gün Yüzüne Çıkıyor: Kadı Sicilleri Dijitalleşiyor

Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi (TOGÜ), şehrin tarihine ışık tutacak stratejik bir projeyle Osmanlı dönemine ait Tokat Kadı (Şer’iye) Sicilleri’ni günümüz alfabesine aktarıyor. Bu kapsamlı çalışma ile yaklaşık 23 bin sayfalık tarihi belge, titiz bir transkripsiyon sürecinin ardından araştırmacıların erişimine açılacak.

TOGÜ’den Tarihe Stratejik Dokunuş: Tokat Kadı Sicilleri Gün Yüzüne Çıkıyor

Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi (TOGÜ), şehrin geçmişine dair önemli bir çalışmayı hayata geçiriyor. Osmanlı dönemine ait toplam 121 adet Kadı (Şer’iye) Sicil defterinde yer alan yaklaşık 23 bin sayfa belge, günümüz alfabesine aktarılacak. Bu stratejik proje, Tokat’ın sosyal, ekonomik ve kültürel tarihini aydınlatacak değerli bir kaynak sunmayı amaçlıyor.

Tokat’ın Hafızası Geleceğe Taşınıyor

TOGÜ Rektörü Prof. Dr. Fatih Yılmaz, projenin önemine dikkat çekerek üniversitelerin bulundukları şehrin tarihine ve kültürel mirasına sahip çıkma sorumluluğunu vurguladı. Rektör Yılmaz, “Tokat Kadı Sicilleri, şehrimizin sosyal, ekonomik ve kültürel geçmişini ayrıntılarıyla ortaya koyan son derece kıymetli arşiv belgeleridir. Üniversite olarak bu belgeleri günümüz alfabesine kazandırarak hem bilim dünyasına hem de Tokatlı hemşehrilerimize önemli bir kaynak sunmuş olacağız. Amacımız, Tokat’ın tarihsel hafızasını korumak ve gelecek nesillere güçlü bir şekilde aktarmaktır” ifadelerini kullandı.

1772’den 1923’e Uzanan Tarihsel Bellek

Bu önemli çalışma, 1772 yılından Cumhuriyet’in ilan edildiği 1923 yılına kadar uzanan yaklaşık 150 yıllık bir dönemi kapsıyor. Bu sayede Tokat’ın Osmanlı Devleti’nin son üç farklı asrındaki idari, sosyal ve ekonomik yapısına ilişkin çok yönlü veriler bilim dünyasına kazandırılmış olacak. Proje, sadece yerel tarih araştırmacıları için değil, aynı zamanda Osmanlı şehir tarihi, hukuk tarihi, sosyal tarih ve ekonomik tarih alanlarında çalışan akademisyenler için de paha biçilmez bir başvuru kaynağı niteliği taşıyor.

Tokat’ın İdari ve Sosyal Yapısı Kayıt Altında

Kadı sicilleri, dönemin resmi mahkeme kayıtlarını, hukuki işlemleri ve toplumsal hayatın ayrıntılarını içeren birincil kaynaklar arasında yer alıyor. Proje kapsamında Tokat’ın Osmanlı dönemindeki yer adları, idari yapılanması ve vakıf sistemi ayrıntılı biçimde incelenecek. Kentin sosyal, dini ve sivil kurumlarına ilişkin veriler sistematik olarak ortaya konulacak. Ayrıca aile yapısına ilişkin kayıtlar ile Müslim ve gayrimüslim topluluklar arasındaki ilişkiler de belgeler üzerinden analiz edilerek Tokat’ın çok katmanlı toplumsal yapısı görünür hale getirilecek.

Gündelik Yaşamın Ekonomik İzleri

Siciller, resmi işlemlerin yanı sıra gündelik yaşamın ekonomik ve sosyal dinamiklerini de yansıtıyor. Bu çerçevede Tokat’ta faaliyet gösteren esnaf grupları, üretim ve tüketim alışkanlıkları, ticari ilişkiler ve alışveriş kültürü de kayıtlar aracılığıyla gün yüzüne çıkarılacak. Tokat’ta üretilen, satılan ve tüketilen ürünlerin envanteri; fiyatlar, ticari anlaşmazlıklar ve ekonomik sözleşmeler üzerinden değerlendirilecek. Böylece kentin ekonomik tarihine ilişkin somut ve karşılaştırılabilir veriler elde edilecek.

Bilim Dünyasına ve Vatandaşlara Açık Kaynak

Projenin tamamlanmasıyla birlikte transkribe edilen belgeler, farklı disiplinlerden araştırmacıların kullanımına sunulacak. Tarihçilerden sosyologlara, hukukçulardan ilahiyatçılara, şehir tarihi ve kültürel miras araştırmacılarından lisansüstü öğrencilere kadar geniş bir kesim için önemli bir arşiv kaynağı oluşturulacak. Bununla birlikte Tokat’ın geçmişine ilgi duyan vatandaşlar ve yerel tarih meraklıları da kentin tarihsel hafızasına doğrudan erişim imkânı elde edecek. Kapsamlı ve uzmanlık gerektiren çalışmanın kısa sürede tamamlanması hedefleniyor.